Παρασκευή 1 Απριλίου 2011

Το βιβλίο θυμάται και γιορτάζει

“Όταν ο ΄Αρνο και ο πατέρας του έφτασαν στο σχολείο, τα μαθήματα είχαν ήδη αρχίσει.” Στην πατρίδα της συγγραφέως Aino Pervik, την Εσθονία όλοι σχεδόν ξέρουν απ’ έξω αυτή τη φράση. Είναι η πρώτη γραμμή από ένα βιβλίο με τίτλο Η ΄Ανοιξη. Κυκλοφόρησε το 1912 και ήταν γραμμένο από τον Εσθονό συγγραφέα Oskar Luts (1887 – 1953). Η ΄Ανοιξη μιλάει για τη ζωή των μαθητών ενός ενοριακού σχολείου στην Εσθονία στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο Oskar Luts έγραφε για τη δική του παιδική ηλικία. Ο Arno του βιβλίου είναι στην πραγματικότητα ο Oskar Luts όταν ήταν παιδί. Οι ερευνητές μελετούν παλιά ντοκουμέντα και με βάση αυτά γράφουν την ιστορία των βιβλίων. Τα ιστορικά βιβλία μιλούν για περιστατικά που έχουν συμβεί, αλλά σ’ αυτά τα βιβλία δεν είναι πάντα ξεκάθαρο πώς ήταν η ζωή των κοινών ανθρώπων. Τα βιβλία με διηγήματα θυμούνται πράγματα που δεν μπορεί να βρει κανείς σε παλιά ντοκουμέντα. Για παράδειγμα, δεν μπορούν να μας πουν πώς σκεφτόταν ένα παιδί σαν τον ΄Αρνο όταν πήγαινε σχολείο πριν από εκατό χρόνια, ή τι ονειρεύονταν τα παιδιά εκείνο τον καιρό, τι τα φόβιζε ή τι τα έκανε να νιώθουν ευτυχισμένα. Το βιβλίο θυμάται επίσης τους γονείς των παιδιών, θυμάται σε ποιους ήθελαν να μοιάσουν τα παιδιά τους και τι μέλλον προσδοκούσαν γι’ αυτά. Μπορούμε βέβαια και σήμερα να γράψουμε βιβλία για παιδιά μιας παλιάς εποχής και συχνά τέτοια βιβλία είναι συναρπαστικά. Ωστόσο ένας σύγχρονος συγγραφέας δεν μπορεί να ξέρει πραγματικά τις μυρωδιές και τις γεύσεις, τους φόβους και τις χαρές του μακρινού παρελθόντος. Ο σύγχρονος συγγραφέας γνωρίζει ήδη τι επακολούθησε και πώς εξελίχθηκε το μέλλον των ανθρώπων. Το βιβλίο θυμάται το χρόνο που γράφτηκε. Από τα βιβλία του Καρόλου Ντίκενς μπορούμε να καταλάβουμε πώς ήταν πραγματικά η ζωή ενός αγοριού στους δρόμους του Λονδίνου στα μέσα του 19ου αιώνα – τον καιρό του ΄Ολιβερ Τουίστ. Με τα μάτια του Ντέιβιντ Κόπερφιλντ (τα μάτια του Ντίκενς εκείνη την εποχή) βλέπουμε όλων των ειδών τους χαρακτήρες που ζούσαν στην Αγγλία στα μέσα του 19ου αιώνα – πώς ήταν οι σχέσεις τους και πώς οι σκέψεις και τα συναισθήματά τους επηρέαζαν τις σχέσεις αυτές. Επειδή ο Ντέιβιντ Κόπερφιλντ ήταν σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος ο Κάρολος Ντίκενς, δεν είχε ανάγκη ο Ντίκενς να φανταστεί αυτά που έγραφε, τα ήξερε ήδη. Κι ακόμα, από ένα βιβλίο είναι που ξέρουμε πώς ήταν για τον Τομ Σόγιερ, τον Χάκερλμπερι Φιν και το φίλο τους τον Τζιμ να ταξιδεύουν στον ποταμό Μισισιπή στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν ο Μαρκ Τουέιν έγραψε για τις περιπέτειές τους. Γνώριζε πολύ καλά τι σκέφτονταν οι άνθρωποι της εποχής εκείνης για τους άλλους, γιατί ζούσε ανάμεσα σε τέτοιους ανθρώπους. ΄Ηταν ένας από εκείνους. Στα έργα τα λογοτεχνικά, οι πιο ακριβείς περιγραφές προσώπων του παρελθόντος είναι εκείνες που γράφτηκαν την εποχή που ζούσαν οι παλιοί εκείνοι άνθρωποι. Το βιβλίο θυμάται.
Το βιβλίο θυμάται. Εχει δίκιο η Εσθονή συγγραφέας παιδικών βιβλίων Aino Pervik που μας έστειλε το μήνυμα για την επέτειο της 2ας Απριλίου, που πάντα μας θυμίζει τον μεγάλο παραμυθά Χανς Κρίστιαν Αντερσεν. Το βιβλίο θυμάται και γιορτάζει.

Πέμπτη 17 Μαρτίου 2011

Απο το Α, της Ανυπακοής

Μου άρεσε ο τίτλος : "H Επιστροφή στις άγριες Λέξεις" του Τιερί Μπαινστινγκέλ. Τελικά, ανακάλυψα μια ιστορία που θα μπορούσε να είναι η ιστορία του καθενός απο εμάς, στην Ελλάδα του σήμερα.


Ο Ερίκ που σπούδασε κάποτε Ηλεκτρολόγος βγάζει το ψωμί του ως επισκευαστής ηλεκτρονικών συσκευών μιας εταιρείας που για να κάνει τη δουλειά της χωρίς πολλά πολλά έξοδα, προσφέρει τις υπηρεσίες της τηλεφωνικώς. Πρέπει λοιπόν ο Ερίκ να "απαγγέλει" πιστά το κείμενό του σαν παπαγάλος, μήπως και καταφέρει και πείσει τον πελάτη να ξοδέψει όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα.

Ενα πρωί όμως ο νούς του αποφάσισε να μην υπακούσει. Επικοινωνεί με τους πελάτες αλλά δεν τους παραμυθιάζει. Τους βοηθά πραγματικά. Αν χρειασθεί μάλιστα πηγαίνει και σπίτι τους για να επισκευάσει τις χαλασμένες τους συσκευές. Θέμα ήθους σε μια ανήθικη εποχή. Ο Ερίκ έγινε ένας "άγγελος" για τους γάλλους πολίτες, πρώην πελάτες της εταιρείας τηλεφωνικών υπηρεσιών....

Η ανυπακοή δεν είναι φαινόμενο του σήμερα. Ηταν και του χθες. Ο Χενρι Ντέιβιντ Θορό, το 19 ο αιώνα, δεν άντεχε στη σκέψη οτι οι φόροι που κατέβαλε στο κράτος πήγαιναν για τη χρηματοδότηση του πολέμου των ΗΠΑ με το Μεξικό. Ετσι έγραψε το περί ''Πολιτικής Ανυπακοής'', πολυμεταφρασμένο στην Ελλάδα (υποθέτω και πολυδιαβασμένο λοιπόν)

Ηταν περίπου τότε, που η γαλλίδα σουφραζέτα Ubertine Aucklaire αρνήθηκε να πληρώνει φόρους, διαμαρτυρόμενη γιατί οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου.

Σε άλλο μερος, στην Ορλεάνη πρόσφατα, η Μπαμπέτ που εργαζόταν ως ταμίας σε σούπερ μάρκετ, έβλεπε συχνά γυναίκες να δυσκολεύονται να συμπληρώσουν τα ποσά για να αγοράσουν τρόφιμα για τα παιδιά τους και ηλικιωμένους που μετρούσαν και το τελευταίο σεντ για να πάρουν ένα γιαούρτι. Τελικά επαναστάτησε το μέσα της. Η ταμειακή της μηχανή δεν τα περνάει όλα. Η Μπαμπέτ δεν ''χτυπάει'' στη μηχανή της προϊόντα πρώτης ανάγκης που έχουν ανάγκη να αγοράσουν άνθρωποι που δεν έχουν να πληρώσουν γι αυτά. Η τύχη της βέβαια είναι προδιαγεγραμένη. Απολύεται αμέσως μόλις την αντιλαμβάνεται το αφεντικό.

Η ανυπακοή δεν είναι μία αυτονόητη πράξη. Το κατάλαβε και η Κοκκινοσκουφίτσα που παραβαίνοντας τις εντολές της μαμάς, άλλαξε δρομολόγιο στο δάσος. Το κατάλαβαν και οι αμερικανοί όταν αμφισβητήθηκε η επιλογή του πολέμου στο Βιετνάμ, απο νεαρούς οι οποίοι αρνήθηκαν να καταταγούν. Η Κοκκινοσκουφίτσα τιμωρήθηκε καθώς μπλέχτηκε σε περιπέτεια με τον κακό λύκο. Οι δε Αμερικανοί κατήργησαν τη στρατιωτική θητεία και ο στρατός έγινε επαγγελματικός, ώστε να κάνουν πολέμους χωρίς έμπόδια απο νεαρούς αμφισβητίες...


Τελικά οι πράξεις ανυπακοής του πολίτη, πρέπει να βάλουν το κράτος και τις κυβερνήσεις να σκεφθούν.

Tί είναι ανυπακοή; Είναι η άρνηση ενός, ή περισσότερων ατόμων, απέναντι στην τήρηση ορισμένων νόμων και εντολών. Και σύμφωνα με τον Χάουαρντ Ζιν, είναι μορφή πολιτικής δράσης.

Πέμπτη 3 Μαρτίου 2011

Δώρο στο Μέγαρο

Εμαθα κι εγώ οτι το Δημόσιο ''εξυπηρετεί'' δανειακά το Μέγαρο Μουσικής και είπα κι εγώ να σπεύσω!!!!
Πάω λοιπόν αύριο πρωί πρωί να ζητήσω κι εγώ ''εξυπηρέτηση'' επειδή ένα ζόρι το τραβάω κι εγώ η Παραμυθού. Θα πάω λοιπόν, γιατί κι εγώ τον πολιτισμό διαδίδω και το δικαίούμαι το δωράκι μου !

Μπορεί να περικόπτονται μισθοί και συντάξεις, αλλά ο Πολιτισμός είναι πολιτισμός. Κι αν μια κοινωνία μένει προσηλωμένη στον πολιτισμό της, όλα καλά θα πάνε. Διότι γιατί ζει μια χώρα; Για την περηφάνεια της, την ιστορία και τον πολιτισμό της. Για να κυκλοφορούν οι πολίτες της με το κεφάλι ψηλά, κι ας είναι το στομάχι άδειο, τα παιδιά χωρίς σχολεία, τα σπίτια χωρίς θέρμανση, οι συνταξιούχοι χωρίς αξιοπρέπεια και οι εργαζόμενοι χωρίς αύριο....

Το δημόσιο μπορεί να μην τους πληρώνει στους πολίτες, τις οφειλές που χρονίζουν, μπορεί να μην πληρώνει ούτε αποζημιώσεις στους απολυμένους, μπορεί να θέλει να μας τα πάρει απο παντού με παράλογους και υπερβολικούς φόρους, αλλά ο Υπουργός Οικονομικών, με διάταξη που εισήγαγε στο φορολογικό νομοσχέδιο, ορίζει οτι το κράτος αναλαμβάνει να αποπληρώσει δάνειο ύψους 95 εκ Ευρώ που έχει δοθεί από την Εθνική Τράπεζα στο Μέγαρο Μουσικής.

Διότι κύριοι, αυτός είναι ο προορισμός της Τράπεζας. Εχει μία ευθύνη για τη διάσωση του γοήτρου και του ''περήφανου'' πολιτισμού της χώρας αυτής. Βεβαίως, τα ποσά που θα κληθούν να πληρώσουν οι φορολογούμενοι δεν είναι μόνο 95 εκ Ευρώ, όπως ειπώθηκε, καθώς δεν έχουν υπολογιστεί οι τόκοι. Το δάνειο έχει εικοσιπενταετή διάρκεια με εξαετή περίοδο χάριτος για την αποπληρωμή κεφαλαίου. Πολιτισμένα πράγματα.

Τί είπες Κοκκινοσκουφίτσα; Οτι το Μέγαρο ήταν δωρεά ιδιώτη προς το Κράτος; Γιατί δεν το λές αυτό στο υπουργείο των Οικονομικών Κοκκινοσκουφίτσα μου και στον κ.Παπακωνσταντίνου; Ετσι είναι οι δωρεές στο δικό μας παραμύθι μικρή μου. ΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ.

Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011

''Αγανακτήστε''

Τα παραμύθια της Χαλιμάς, είναι πενιχρά μπροστά σε αυτά που ακούμε σήμερα. Τα σκοτεινά και καταθλιπτικά, που τελικά μπορεί και να καταφέρουν να μας κοιμήσουν, να μας βάλουν σε μονοπάτι μονόδρομο που δεν έχει επιστροφή. Η Σεχραζάτ χρησιμοποίησε κάποτε το παραμύθι για να αντισταθεί. Το έκανε εργαλείο στα χέρια της. Εμείς για την ώρα, μόνο ακούμε.

Ξυπνήσαμε λοιπόν ένα πρωί, πριν καιρό, και μας είπαν ''πτωχεύσατε''. Απο τότε δεχόμαστε το ένα χτύπημα μετά το άλλο. Σφαλιάρες, χαστούκια, μέχρι και ακρωτηριασμούς αναγκαζόμαστε να υποστούμε. Μας είπαν ''κλέφτες'', ''ψεύτες'', ''λαμόγια'', ''απατεώνες της Ευρώπης'', μας ξεφτίλισαν την Αφροδίτη μας, εκείνη της Μήλου, μας άδειασαν τις τσέπες, μέχρι και τα νησιά μας, τη θάλασσά μας, το έδαφος κι ότι βρίσκεται κάτω απο τα πόδια μας, και τα σπίτια μας θέλουν να παραδώσουμε για λίγα ευρώ.

Βέβαια βρήκαν βοήθεια, στήριξη, και δεκανίκι γερό, εκείνους που εμείς εμπιστευθήκαμε για να οδηγήσουν τη χώρα. Μερικοί μάλιστα πρωτοστατούν σε αυτόν τον ιδιότυπο τζιχάντ, και χύνοντας στις κάμερες κροκοδείλια δάκρυα για να συμπαρασταθούν στο δράμα του δοκιμαζόμενου πολίτη, ταυτόχρονα κατάφεραν να γίνουν πρωτοπαλίκαρα με τις προτάσεις και τις πολιτικές τους για τον ''εξαγνισμό της χώρας'' σα να δίνουν εξετάσεις στον ύψιστο για να μπουν στον Παράδεισο.
Μάταια ψάχνει κανείς μια σπίθα. Κάπου την είδε περαστική το μάτι μου σε μια γαλλική εφημερίδα. Το βιβλίο ενός 93χρονου με τίτλο ''Indignez - vous'' (''Αγανακτήστε'') κάτι μου είπε. Το έψαξα. Το βρήκα. Δεν είναι πάνω απο 40 σελίδες. Σαν μια προκήρυξη ιδεών. Το έγραψε κάποιος που έζησε και είδε πολλά. Ο Στεφάν Εσέλ, ένας γλυκός παππούς σήμερα, υπήρξε πράκτορας στις μυστικές υπηρεσίες και αντιστασιακός την εποχή του Ναζισμού. Το έχει μέσα του, λοιπόν, και ήταν θέμα χρόνου να το βγάλει, αφότου επέζησε απο το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπουχενβαλντ, όπου κάποτε τον έστειλαν. Τώρα μας θυμίζει οτι ''κινητήριος δύναμη της αντίστασης είναι η αγανάκτηση''.

Ζητεί απο όλους να εξεγερθούν και να υπερασπιστούν δυναμικά τις ''κοινωνικές αξίες της σύγχρονης δημοκρατίας''. Να απορρίψουν την ''εγωιστική'' δύναμη του χρήματος. Να πουν ''οχι'' στην παντοδυναμία των αγορών. Να αγανακτήσουν, για να αλλάξει επιτέλους η κοινωνία.
Αυτό το μικρό προσκλητήριο που γράφτηκε για να καλέσει την κοινωνία σε μια ειρηνική εξέγερση, ξεσήκωσε τους γάλλους. Εμάς δεν θα μας σηκώσει απο τον καναπέ;

Η Γκεστάπο που τον είχε στείλει στο στρατόπεδο συγκέντρωσης το 1944, δεν εγνώριζε οτι ο Εσέλ, θα γινόταν αργότερα ένας απο τους κύριους συντάκτες της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωματων του Ανθρώπου του ΟΗΕ. Αλλά και τώρα, κανείς δεν θα περίμενε να ακούσει τέτοια λόγια ''ανυπάκουα και καθόλου φρόνιμα''απο έναν παππούλη που έδειχνε να έχει αποσυρθεί.

''Η νομιμότητα των αξιών είναι πολύ πιο σημαντική απο τους νόμους του κράτους. Οφείλουμε να σεβόμαστε τη Δημοκρατία, αλλά όταν κάτι είναι νόμιμο χωρίς νομιμότητα, πρέπει να διαμαρτυρόμαστε, να αντιστεκόμαστε και να δείχνουμε ανυπακοή''. Σαν νερό δροσερό, τα λόγια του στον διψασμένο έλληνα. Τον ξεπλένει, του αφαιρεί τις ενοχές και μπορεί να τον ξεσηκώσει. Ισως.

Δευτέρα 31 Ιανουαρίου 2011

Σούμπερτ. Ενας ρομαντικός

Στα λίγα χρόνια της ζωής του, μόλις τριάντα έζησε, έκανε αρκετά για να μεγαλουργήσει και να μείνει στο πάνθεον των αθανάτων της μουσικής. Ο Franz Peter Schubert γεννήθηκε σαν σήμερα το 1797 στη Βιέννη.

Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος μουσικής κι έτσι ο Franz συνήθισε απο μικρός να ακούει. Γρήγορα άρχισε να συνθέτει. Την ώρα που άλλα παιδιά έπαιζαν με παιχνίδια εκείνος έπαιζε με τις νότες βάζοντας και βγάζοντάς τις απο το πεντάγραμμο. Σπούδασε παιδαγωγικά και για τέσσερα χρόνια δίδαξε,όμως κάτι άλλο αναζητούσε στη ζωή του, ώσπου αποφάσισε να ασχοληθεί αποκλειστικά με την μουσική και να εγκαταλείψει τη δουλειά του.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1810, το όνομά του άρχισε να γίνεται γνωστό. Τα πρώτα του έργα είχαν επιτυχία, αλλά η συνύπαρξη στην ίδια πόλη με τον Beethoven επισκίαζε πάντα την παρουσία του Schuberτ. Τελικά το κοινό αλλά και οι ομότεχνοί του, τον παραδέχθηκαν, παρά το νεαρό της ηλικίας του, δίνοντάς του μια θέση στους μουσικούς μέντορες της Βιέννης.


Συνέθεσε σονάτες, συμφωνίες, όπερες, μουσική δωματίου και πάνω από εξακόσια lieder, τα οποία τον καθιερώσανε ως τον κύριο εκπρόσωπο της ρομαντικής μουσικής τού είδους.

Τα τελευταία έξι χρόνια τής ζωής του έπασχε από σύφιλη, γεγονός που επηρέασε αρνητικά την ψυχολογία του αλλά όχι και την δημιουργικότητά του. Το τελευταίο έργο του, η όγδοη συμφωνία, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ -γι’ αυτό και έμεινε στην ιστορία ως η ημιτελής συμφωνία. Ο θάνατος τον βρήκε στις 19 Νοεμβρίου 1828.