Κάθε πόλεμος, ένας καθρέφτης για τα δεινά μας

 Έχουν κάποια ιδιαιτερότητα οι  γάλλοι συγγραφείς που γράφουν αστυνομικά. Ποτισμένα βαθιά με την υγρασία του Παρισιού, ημιφωτισμένα και μυστηριακά, τα περισσότερα μυθιστορήματα του Pierre Lemaitre στα οποία πρωταγωνιστεί ο φανταστικός χαρακτήρας αστυνομικός Camille Verhœven έγιναν αιτία να βραβευτεί πολλές φορές ο συγγραφέας που ήταν για πολλά χρόνια καθηγητής λογοτεχνίας πριν  ασχοληθεί με την συγγραφή.

Η θριαμβευτική έκπληξη ωστόσο έγινε με την είσοδό του σε ένα άλλο πεδίο, με  την τριλογία του Μεσοπολέμου, που ξεκίνησε το 2013 με το Au Revoir là-haut  (μετάφραση στα αγγλικά : The Great Swindle από τον Frank Wynne το 2015) το οποίο στα ελληνικά κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ με τίτλο «Καλή Αντάμωση εκεί-ψηλά». Από τον ίδιο εκδοτικό κυκλοφόρησε επίσης το «Τρεις μέρες μια Ζωή» (Τrois jours et une vie).  H επιτυχία του «Καλή Αντάμωση εκεί-ψηλά» που χάρισε στον συγγραφέα το μεγαλύτερο λογοτεχνικό βραβείο της Γαλλίας, το Prix Goncourt είναι μια ιστορία που εκτυλίσσεται στον απόηχο του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου.  Πρόσφατα ο ΜΙΝΩΑΣ κυκλοφόρησε και το τελευταίο του Lemaitre,  «Ο Καθρέφτης των δεινών μας» μια ιστορία που έρχεται για να κορυφώσει την επιτυχημένη τριλογία και να αναδείξει τον ανθρώπινο παράγοντα και την δύναμή του -μαζί και την αδυναμία του- στην εξέλιξη του ιστορικού γίγνεσθαι.  Η αφήγηση ξεκινάει λίγο πριν ξεσπάσει ο δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος, ένας πόλεμος που -παρά τη γενική επιστράτευση- καθυστερεί τόσο, που κανείς δεν πιστεύει ότι τελικά θα ξεσπάσει…

Οι χαρακτήρες που οικοδομεί ο Λεμέτρ είναι ακόμη πιο ισχυροί, πιο παρεμβατικοί και λιγότερο προβλέψιμοι από αυτό που μέχρι τώρα γνώριζαν οι αναγνώστες του.  Τα οικογενειακά μυστικά που καλούνται να διαχειριστούν τσαλακώνονται οδυνηρά μέσα στις πτυχές του πολέμου, ενός πολέμου που κανείς δεν ήθελε αλλά που εν τέλει, πολλοί τον μετέτρεψαν σε δικό τους προσωπικό πόλεμο.

Ο πόλεμος αυτός έγινε ο καθρέφτης της προσωπικής ιστορίας του καθενός και κανένας πόλεμος δεν είναι παράταιρος με τις παραφυάδες των οικογενειών που έζησαν την ίδια στιγμή της εξέλιξής του.   Όσοι νόμιζαν πως ο πόλεμος θα ξεκινούσε άμεσα  είχαν σχεδόν απηυδήσει περιμένοντας, όπως ο Ραούλ και ο Γκαμπριέλ, δυο κακομοίρηδες που ζούσαν υπηρετώντας το στράτευμα κατά την προετοιμασία του πριν την γενίκευση του μεγάλου πολέμου.  Τον Απρίλιο του 1940 Λουίζ, εργαζόταν ως σερβιτόρα στη Μικρή Μποέμ και το αφεντικό της ο κύριος Ζυλ της έλεγε ότι δεν πιστεύει σε αυτόν τον πόλεμο δείχνοντάς της τις αντιασφυξιογόνες μάσκες που τους είχαν μοιράσει απο το φθινόπωρο ξεχασμένες σε μια άκρη του μπουφέ.  Ο κόσμος κατέβαινε στα καταφύγια με διάθεση μοιρολατρική, σαν να τηρούσε μάλλον ένα άχρηστο πρωτόκολλο.

Ενας μόνιμος και καθ’ όλα αξιοπρεπής πελάτης, γιατρός το επάγγελμα, εμφανιζόταν κάθε μέρα στις 12 το μεσημέρι στη Μικρή Μποέμ. Ευγενικός και πιστός στις συνήθειές του, κρατώντας πάντα την εφημερίδα Paris-Soir στο χέρι του καθόταν στην ίδια γωνία και έδινε καθημερινά την ίδια παραγγελία στην Λουίζ. Όταν εκείνη παρέδιδε ταμείο, εκείνος άφηνε φιλοδώρημα στο πιατάκι, χαιρετούσε κι έφευγε. Δεν της έκανε ακριβώς την ανήθικη πρόταση στην οποία εύκολα θα πάει το μυαλό του αναγνώστη, όταν μια μέρα την ώρα που του σερβίριζε την κρεμ-μπρυλέ, εκείνος έσκυψε και της ψιθύρισε κάτι.  Εκείνη απλώς τα έχασε!  Της είχε ζητήσει «μόνον» να την δει μια φορά γυμνή, έναντι αμοιβής.

Η Λουίζ αναρωτιόταν πώς μπορεί αυτός ο σεβάσμιος άνθρωπος τον οποίο γνωρίζει τόσα χρόνια να της κάνει τέτοια ανήθικη πρόταση! Θα έμοιαζε με αιμομιξία εναντίον μιας νεαρής ορφανής, σκεφτόταν και το μυαλό της πήγαινε κατευθείαν στην μητέρα της, την κυρία Μπελμον που είχε πεθάνει πριν από εφτά μήνες.

Οι δοκιμασίες που είχε περάσει η Λουίζ δεν ήταν λίγες. Είχε χάσει από το 1916 πατέρα και θείο, ενώ η μητέρα της είχε περάσει τα τελευταία της χρόνια σε βαθειά κατάθλιψη.  Ο αρραβώνας της που κράτησε τρία χρόνια δεν είχε θετική κατάληξη, καθώς η Λουίζ συνειδητοποίησε ότι η επιθυμία της να κάνει ένα παιδί θα έμενε ανικανοποίητη. Οι παροδικές σχέσεις που είχε μετά από τον αρραβώνα, απλώς επιβεβαίωσαν αυτό που ήδη ήξερε και της δημιουργούσε μεγάλο θυμό, ότι δηλαδή δεν μπορούσε να κάνει παιδιά. Το γεγονός αυτό ίσως την καθόρισε στη συνέχεια κι αυτό είναι κάτι που το ανακαλύπτει ο αναγνώστης σταδιακά, ως το τέλος.

Η περιέργεια της νεότητας την οδήγησε στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου όπου τελικά, παρά την αρχική της αντίδραση, ξεντύθηκε μπροστά στα μάτια του γιατρού Τιριόν. Του είχε γυρισμένη την πλάτη και δεν τον είδε όταν εκείνος έβγαλε ένα πιστόλι και τίναξε τα μυαλά του στον αερα.

Στον κοινωνικό περίγυρο, μετά από αυτό το φρικτό γεγονός, η Λουίζ γίνεται το μαύρο πρόβατο.  Ο γιατρός είχε σύζυγο, μια κόρη κι έναν γιο, αλλά πριν από αυτό είχε σχέση με τη μητέρα της, την Ζαν Μπελμόν. Ενώ πάει να τρελλαθεί αφού ποτέ δεν είχε ικανή την μητέρα της να έχει αγαπήσει παράφορα, αντιλαμβάνεται ότι η σύζυγος του Τιριόν με την οποία συναντήθηκε μετά το συμβάν δεν της λέει την αλήθεια.  Της αποκρύπτει ότι ο γιος τον οποίο μεγάλωσε, δεν ήταν δικό της παιδί. Ήταν ένα παιδί με το οποίο καμιά σχέση δεν θέλησε να έχει ποτέ.  Είχε αναγκαστεί να τον υιοθετήσει όταν ο σύζυγός της έφερε το αγόρι από κάποιο ίδρυμα, τον μεγάλωσε χωρίς ποτέ να του φερθεί με ανθρωπιά κι ενδιαφέρον. Αυτόν τον τρόπο είχε διαλέξει για να εκδικηθεί το παράνομο ζευγάρι. Δεν ήξερε πού είχε καταλήξει σήμερα αυτό το πλάσμα που κύριο χαρακτηριστικό του ήταν η παραβατικότητα και η αποστροφή για την δήθεν οικογένειά του.

Όλα αυτά κάτω από τους ήχους από τα πολεμικά αεροσκάφη των ναζί που εισβάλουν στο Παρίσι, δημιουργούν ένα καταιγιστικό περιβάλλον που κόβει την ανάσα και μια ατμόσφαιρα υποβλητική σχεδόν ανατριχιαστική.  Η Λουίζ ανακαλύπτει την αλληλογραφία της μητέρας της με τον γιατρό Τιριόν και έτσι μαθαίνει τις λεπτομέρειες μιας σχέσης που την κάνει σχεδόν να ζηλεύει.  Εκείνη δεν είχε ποτέ τέτοια σχέση φλογερή.  Ούτε είχε ευτυχήσει με ένα παιδί.  Ο καρπός του έρωτα της Ζαν με τον γιατρό είχε καταλήξει σε κάποιο ίδρυμα και εκείνη είχε αναγκαστεί να φύγει από το σπίτι του όπου εργαζόταν ως υπηρέτρια. Η σύζυγος θεώρησε ότι ο προσωπικός της εφιάλτης τέλειωσε εκεί.

Όμως αργότερα, η ωριμη ζωή τους, είχε φέρει και πάλι κοντά τον γιατρό και την Ζαν, εύθραυστη πλέον στην υγεία της.  Το μυστικό για εκείνο το άτυχο μωρό ποτέ δεν το αποκάλυψε στην αγαπημένη του ο Τιριόν, ίσως φοβούμενος την εύθραυστη υγεία της.  Οι τύψεις του απέναντι στη Ζαν που έλιωνε από την κατάθλιψη τον είχαν οδηγήσει σε εκείνο το ίδρυμα να υιοθετεί τελικά το αγόρι, που είχε ο ίδιος εγκαταλείψει, για να το μεγαλώσει με μάνα την αδιάφορη σύζυγό του.

Η Λουίζ βυθίζεται στην τρέλα της εποχής που όμοιά της δεν έχει υπάρξει στην Ιστορία. Συνοδευόμενη από τον κύριο Ζυλ θα πάρει όπως και τόσοι άλλοι εκτοπισθέντες τον δρόμο της φυγής, διανύοντας συγχρόνως και την διαδρομή της προσωπικής της ιστορίας στην προσπάθειά της να εξιχνιάσει το οδυνηρό μυστικό που διέλυσε τη ζωή της μητέρας της.  Στο μεταξύ ολόκληρη η Γαλλία καταλαμβάνεται από τον πανικό της εξόδου και βουλιάζει στο χάος και μέσα από το πολεμικό παρασκήνιο αναδύονται ήρωες και δειλοί, απατεώνες και ψεύτες αλλά και κάποιοι που έχουν ειλικρινή πατριωτικά αισθήματα, υψηλές αξίες και καλές προθέσεις.

Η περιπέτειά της Λουίζ, δεν ήταν μόνο δική της.  Η προσπάθειά της να βρει την αληθεια εκτυλίσσεται κάτω από τον κοφτό, μονότονο, επαναλαμβανόμενο θόρυβο που κάνουν οι σφαίρες και τα λυσσασμένα πολυβόλα που λιανίζουν τα πάντα στο πέρασμά τους.  Υπο το φως τον γεγονότων της Δουνκέρκης έχουν κλονισθεί και οι πιο στέρεες πεποιθήσεις. Άνθρωποι προσπαθούν να επιβιώσουν, ήρωες ανακατεύονται με λιποτάκτες, με απατεώνες, με πλιατσικολόγους, με άμοιρους πεινασμένους εκτοπισθέντες, με μαυραγορίτες και μέσα σε όλα υπάρχει και ο γνωστός φόβος στο στράτευμα, ότι κομμουνιστές σχεδιάζουν να διαρρήξουν οπλοπωλεία, να πάρουν όπλα από τις αποθήκες και να ξαμοληθούν σε δολοφονικές επιθέσεις συμπαρασύροντας αναρχικούς και σαμποτέρ. Με λίγα λόγια, όλοι είναι εχθροί της χώρας.

Μέσα σε όλους αυτούς τους εχθρούς η Λουίζ αναζητεί τον αδελφό της αλλά στο δρόμο, συγκολλάει τα κομμάτια της. Οι αποκαλύψεις μοιάζουν σαν κολιέ με μαργαριτάρια που άμα σπάσει, κατρακυλάνε όλα μαζί. Κι όταν τα αναζητήσεις στο πάτωμα, ανακαλύπτεις μαζί σκόνες, σκουπιδάκια, μπορεί και κάποιο άλλο μικροαντικείμενο που είχες χάσει εδώ και καιρό. 

Μαίρη Σάββα

Η Ημερήσια Διάταξη μιας μέρας που δεν θα ξεχαστεί

 
Η λογοτεχνία μπορεί να κάνει  περισσότερα από όσα νομίζουμε.  Μπορεί να κάνει θαύματα, μπορεί ακόμα και να κάνει την σκληρή Ιστορία, τέχνη. 

Το αφήγημα του Eric Vouilllart με τίτλο «Ημερήσια Διάταξη» είναι ένα μεγαλειώδες κέντημα ψιλοβελονιάς υπαινιγμών και ειρωνείας για τον τρόπο με τον οποίο το ναζιστικό καθεστώς της Γερμανίας πορεύτηκε από τo ξεκίνημά του.  Σκαλίζει τα πασίγνωστα ονόματα αυτού που σήμερα αποκαλούμε «βαριά βιομηχανία» και κάτω από τις γνωστές φίρμες των «αγαπημένων μας» ηλεκτρικών συσκευών, ή αυτοκινήτων   -τις οποίες ακόμα και σήμερα χρησιμοποιούμε-  αποκαλύπτει με μοναδικό τρόπο τα ανθρωπάρια στα οποία βασίστηκαν οι Ναζί για να ρίξουν τη θεμέλιο λίθο τους.

Κι ύστερα, όταν η λίθος τοποθετήθηκε με τρόπο που να σφηνώσει γερά στο έδαφος, κάποιοι από τους γέροντες της βαριάς γερμανικής παρουσίας έσβησαν γερασμένοι, ηθελημένα ξεχασμένοι και ντροπιασμένοι γι αυτό που  έπραξαν, ενώ κάποιοι άλλοι από αυτούς, έζησαν στη συνέχεια μια ήρεμη ζωή προσποιούμενοι ότι τίποτε δεν έχει συμβεί, αποσυρμένοι σε κάποιο αρχοντικό, αφήνοντας τα παιδιά τους να συνεχίσουν το θεάρεστο έργο που αυτοί ξεκίνησαν.  Και είναι χρήσιμο εδώ να σημειώσουμε ότι κάποιοι από τις ίδιες οικογένειες ήταν εκείνοι που «ξεχώρισαν» με τις ιδέες τους για μια ενιαία αγορά Άνθρακα και Χάλυβα και πρωτοστάτησαν στα οράματα  περι ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης τωβ Ζαν Μοννέ, Ρομπέρ Σουμάν και Κονραντ Αντενάουερ.

Το έργο αυτό που δεν συγκαταλέγεται στα μυθιστορήματα, είναι ένα οξυδερκές και περίτεχνο αφήγημα, μια ακροβασία μεταξύ λογοτεχνίας και Ιστορίας που μας δείχνει ότι η άνοδος της ναζιστικής Γερμανίας κάθε άλλο παρά τυχαία υπήρξε.

Πρόκειται για την αφήγηση μιας συνηθισμένης μέρας, της 20ής του παγωμένου Φεβρουαρίου του 1933, όταν μέσα στα άνετα σαλόνια της Ράιχσταγκ λαμβάνει χώρα η μυστική σύσκεψη είκοσι τεσσάρων βαρόνων της γερμανικής βιομηχανίας με υψηλόβαθμους αξιωματούχους του ναζιστικού καθεστώτος.  Στόχος, να «περάσουν από το ταμείο» για να κάνουν το «χρέος τους» και να χρηματοδοτήσουν την άνοδο και σταθεροποίηση στην εξουσία του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμαμτος και του αποτρόπαιου αρχηγού του.   Προχωρείς στην ανάγνωση και βρίσκεσαι μέσα στον «παράδεισο της βιομηχανίας και των χρηματοοικονομικών» μαζί με τους Krupp, Opel, Siemens, Boss, Telefunken, Agfa, IG Farben και άλλους….

Το μυαλό αναπόφευκτα φεύγει τρέχει στο σήμερα, στο χθες, στις μέρες της οικονομικής κρίσης, στην οικονομικής αστυνόμευσης της Ελλάδας, στην ασφυκτική κηδεμονία που άσκησαν οι Γερμανοί ακόμα και τώρα πίσω από το προσωπείο της Ευρωπαϊκης Ενωσης…

Άλλωστε όπως πολύ εύστοχα εξηγεί ο Eric Vouilllart στο πόνημά του, οι επιχειρήσεις δεν πεθαίνουν σαν τους ανθρώπους. Πρόκειται για μυστηριακά σώματα που δεν αποβιώνουν ποτέ.  Οι εταιρείες είναι πρόσωπα των οποίων το αίμα συγκεντρώνεται στο κεφάλι.  Τα αποκαλούμε νομικά πρόσωπα και μπορεί να γίνουν παλαιότερα ακόμη κι από τα ίδια τα κράτη. Οι ιδιοφυείς διαπιστώσεις του πέφτουν στο κεφάλι του αναγνώστη σαν ψυχρολουσία, αλλά και σαν αυτόματος μηχανισμός ταξιδιού στο χρόνο.  Τί τότε, τί τώρα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται με χίλιους δυο τρόπους.

Στην ημερήσια διάταξη μιας άλλης ημέρας, της 12^ης Μαρτίου του 1938 βρίσκεται η προσάρτηση της Αυστρίας.  Τα δελτία ειδήσεων απαθανάτισαν την εικόνα μιας πομπής μηχανοκίνητων στρατευμάτων, τρομερής ισχύος, κάτι σαν την εικόνα μιας σύγχρονης εκδοχής της ειρμαρμένης. 

Ωστόσο, πίσω από την στομφώδη προπαγάνδα του Γκαίμπελς, που τρομοκρατούσε τους πάντες, υπήρξε ένας πόλεμος-αστραπή της συμφοράς, με δεκάδες οχήματα θλιβερά και ακινητοποιημένα, λόγω μηχανικής βλάβης, στους αυστριακούς δρόμους.  Βρισκόμαστε πολύ μακριά από τον μύθο που καλλιεργήθηκε! Η ιστορία των παρασκηνίων της εγκαθίδρυσης του ναζιστικού καθεστώτος, ένα σύμφυρμα από πραξικοπηματικές ενέργειες και ωραία λόγια, μια σειρά από οργίλες τηλεφωνικές κλήσεις και χονδροειδείς απειλές, φανερώνει μια εντελώς διαφορετική πλευρά , πολύ λιγότερο ένδοξη και φανφαρόνικη, πολύ περισσότερο αδύναμη, πολύ περισσότερο ντροπιαστική για τα ανθρωπάρια που θεώρησαν ότι μπορούν να κυριαρχήσουν στον κόσμο.

Η σκωπτική απαρουσίαση αυτής της αντιφατικής πραγματικότητας είναι αριστουργηματική.  Η ορμητική αφήγηση του βιβλίου συγκλονίζει. Η γραφή του Eric Vouilllart αποκαθιστά στην αλληλουχία των γεγονότων το πραγματικό -ευτελές και αξιοθρήνητο- συναισθηματικό της φορτίο, το εύθραυστο της στιγμής.  

Ο συγγραφέας θέλει να μας θυμίσει ότι τις περισσότερες φορές αυτό που καθιστά κάποιον αήττητο δεν είναι οι περιστάσεις, αλλά η δική μας συναίνεση, ίσως η υποχωρητικότητα καθώς και οι συμβιβασμοί των ισχυρών. Γιατί η καταστροφή δεν είναι πάντοτε μοιραία…

Μαίρη Σάββα

Μέρες Μυθιστορηματικές

Ζωντανό μυθιστόρημα θα ήταν οι μέρες που διανύουμε για τον Phillip Kerr που μας άφησε πρόωρα... Ένας δημοσιογράφος το νοιώθει, ένας συγγραφέας που μελετά και σχολιάζει την Ιστορία το βιώνει κι εκείνο το ανήσυχο πνεύμα που αγαπήσαμε, θα έκανε και τα δυό μαζί, με όχημα την αστυνομική φόρμα.  

Ο Κόσμος έχει γυρίσει πίσω στις μέρες του Ψυχρού Πολέμου με την ιστορία του Ρώσου πρώην πράκτορα της ΜΙ6 Σεργκέι Σκριπάλ που έχασε τη ζωή του κοντά στο Λονδίνο κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες.

Ο Σκριπάλ εργαζόταν στην Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών γνωστή ως GRU.  Αποστρατεύθηκε το 1999 αλλά συνελήφθη το 2004 από την ρωσική FSB (η οποία έχει διαδεχθεί την KGB) με την κατηγορία ότι αποκάλυψε στην βρετανική αντικατασκοπεία -στην οποία, όπως κατηγορήθηκε, είχε στρατολογηθεί από το 1995-  τα ονόματα Ρώσων πρακτόρων που δρούσαν στη δυτική Ευρώπη.  

Μετά από δίκη που δεν είδε τα φώτα της δημοσιότητας, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 13 ετών.  Στο στρατοδικείο φαίνεται να ομολόγησε ότι κατέδωσε πράγματι τους ρώσους πράκτορες στην ΜΙ6 γιατί είχε ανάγκη από χρήματα.

Στα τέσσερα χρόνια του εγκλεισμού του στάθηκε τυχερός.  Μια ανταλλαγή πρακτόρων των Ρώσων με τη Δύση επρόκειτο να τον συμπεριλάβει και να του δώσει την ελευθερία του, μακριά από τη Μόσχα. Θα τον έστελναν σε έδαφος τρίτης χώρας, μαζί με άλλους, και ταυτόχρονα, θα επέστρεφαν στη Ρωσία κάποιοι άλλοι οι οποίοι στις ΗΠΑ ή στην δυτική Ευρώπη δεν θα είχαν καμία τύχη.  

Έτσι κι έγινε.  Το αεροδρόμιο της Βιέννης έγινε το θέατρο της ανταλλαγής και αυτό δεν ήταν καθόλου τυχαίο, αν έχει διαβάσει κανείς τις ιστορίες του Phillip Kerr. 

Ο Σκριπάλ επέλεξε μια -φαινομενικά τουλάχιστον- ήσυχη ζωή στο Σάλτζμπερι στο νότιο Λονδίνο, αλλά η μοίρα δεν στάθηκε καλή απέναντί του, καθώς έχασε τη γυναίκα του από καρκίνο το 2012 και τα τελευταία  δύο χρόνια πέθαναν ο αδελφός του και ο γιος του.  Μόνο η κόρη του Γιούλια είχε μείνει να τον επισκέπτεται ταξιδεύοντας από τη Μόσχα στο Λονδίνο κάπου-κάπου.  Την ημέρα της απόπειρας δολοφονίας της είχε επισκεφθεί τον πατέρα της Σεργκέι. Στο τραπέζι του εστιατορίου όπου έτρωγαν μαζί, βρέθηκε νευροπαραλυτικό παράγωγο Α234, το οποίο, όπως αποφάνθηκε το στρατιωτικό Ερευνητικό Κέντρο Porton D. προέρχεται από μία χημική ουσία που δημιουργήθηκε σε σοβιετικά εργαστήρια.  Τα διάφορα σενάρια για τους τρόπους με τους οποίους η ουσία έφθασε να τους διοχετευθεί δεν έχουν σημασία αυτή τη στιγμή καθώς η Scotland Yard διεξάγει ακόμη έρευνες.

Σαν να μην φτάνουν οι επιπτώσεις του Brexit και η αναταραχή στον ευρωπαϊκό χώρο, μέσα σε αυτόν τον ιδιότυπο πόλεμο, η βρετανική κυβέρνηση έχει τώρα να επεξεργασθεί σενάρια για το πώς "απλώθηκε" η ουσία στους δρόμους του Λονδίνου.  Ο υπουργός Εξωτερικών έφθασε να κάνει "δημόσια" υποθέσεις ότι ο Πούτιν "μπορεί να χρησιμοποιήσει το Μουντιάλ που θα πραγματοποιηθεί στη Ρωσία σε λίγους μήνες για να κάνει προπαγάνδα, όπως είχε κάνει ο Χίτλερ με τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου το 1936.  Από την πλευρά της η Μόσχα, επισήμως, τα χαρακτήρισε όλα αυτά "απαράδεκτα και ανεύθυνα και μάλιστα προσβλητικά για τον ρωσικό λαό".

Η Γερμανία πάντα έχει ένα λόγο σε αυτές τις ιστορίες και σε μια ιστορία του Phillip Kerr, μπορεί να είχε ακόμα και τον πρώτο λόγο, εάν λάβει κανείς υπόψη του τον άψογο συντονισμό της Δύσης, στην απόφαση να απελαθούν μαζικά πολλοί ρώσοι διπλωμάτες από το έδαφος της Ευρώπης και των ΗΠΑ.  Άλλωστε, ο Μπερνι Γκούντερ, ο κατάσκοπος που μας ταξιδεύει με τις ιστορίες του Kerr είναι γερμανός. 

Ίσως είμαι βαθύτατα επηρεασμένη, αλλά η είδηση του θανάτου του νεότατου κι αγαπημένου Σκωτζέζου συγγραφέα Phillip Kerr, ήρθε με μαγικό, συγκλονιστικό, τρόπο την ώρα που διάβαζα τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου του "Η ΑΛΛΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ", έργο που μαζί με την "ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ" με ώθησε να ανατρέξω σε πηγές για να κατανοήσω την προσωπική ιστορία του καθενός από τη ζωή των συνεργατών του Χιτλερ ....

Ο Μπέρνι Γκούντερ είναι ο κατάσκοπος που έμεινε ως χαρακτήρας, από τους πιο δυναμικούς, στο πάνθεον της αστυνομικής λογοτεχνίας, ίσως μετά τον Σέρλοκ Χολμς, τον Ηρακλή Πουαρό, άντε και τον Φίλιπ Μάρλοου....

Το ιστορικό του πλαίσιο είναι η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, και η Δημοκρατία του Χίτλερ, στο δε "Η άλλη Πλευρά της Σιωπής" βρίσκεται να εργάζεται ως κονσιέρζ, στη γαλλική Ριβιέρα.  Ένα τουριστικό θέρετρο με υπερπολυτελή ξενοδοχεία και εκλεκτούς πελάτες που συνήθως έχουν κάτι να κρύψουν.  Στην πλοκή ξεχωριστή θέση έχει ο βρετανός συγγραφέας Σόμερσετ Μομ, που είχε βίλα στην Κυανή Ακτή, και πέφτει θύμα εκβιασμού από τον  αδίστακτο γερμανό αξιωματικό Χάρολντ Χενιχ.  Ο Χένιχ είναι έτοιμος να αποκαλύψει δημόσια φωτογραφίες του υπερήλικα διάσημου συγγραφέα με ομοφυλόφιλους, αγόρια που τον επισκέπτονταν στη βίλα του, τις εποχές της παντοδύναμης νιότης του. Ο Γκούντερ θα δεχθεί να μεσολαβήσει, όχι τόσο από συμπάθεια στον συγγραφέα, όσο λόγω των "παλιών" λογαριασμών του με τον γερμανό αξιωματούχο.

Σχεδόν προφητικό το βιβλίο αυτό, αν και ακολούθησαν 2-3 άλλα από τον Phillip Kerr.  Ενώ ο Μεγάλος Πόλεμος έχει τελειώσει, ένας καινούργιος Ψυχρός Πόλεμος έχει πάρει τη θέση του. Όπως τώρα, που ενώ ο Ψυχρός Πόλεμος έχει, ή νομίζαμε ότι έχει τελειώσει, ένας άλλος υπόγειος, δαιδαλώδης, σκοτεινός κι ανέλπιστα σιωπηρός βρίσκεται σε εξέλιξη.   

Οι παράλληλες κι εμβόλιμες ιστορίες μιας νεαρής βιογράφου που θέλει να γνωρίσει τον Μομ, και μια δολοφονία ενός ιταλού συμπαίχτη του Γκούντερ στο μπριτζ, μας γυρνούν πίσω στις άλλες ιστορίες του αξέχαστου Kerr που με άνεση μας ταξιδεύει στον παρελθοντικό και στον παρόντα αφηγηματικό χρόνο. 

Πέτρα μαύρη και σκληρή όπως η Ιστορία

Διαλεγμένες οι λέξεις του.  Όπως πρώτα - πρώτα η λέξη του τίτλου.  Ουρανόπετρα.

Αιώνες πριν από την ιστορία της αφήγησης ο Γερόλεμος κόβει στα τέσσερα το φυλαχτό που του έσωσε τη ζωή , χαράζει σημάδια σε κάθε κομμάτι και τα μοιράζει στους τέσσερις γιους του που χάνονται μεταξύ τους.  Από το 1571 που έγινε αυτό, στα χρόνια της Ενετοκρατούμενης Κύπρου, ως και δώδεκα γενιές αργότερα, ένας απόγονός του, με  βαθιά πεποίθηση μέσα του ότι "όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος"  μας οδηγεί σε ένα ταξίδι στην Κύπρο την πολύπαθη και στα γεγονότα των εποχών που πέρασαν.

Σαν σύγχρονος Οδυσσέας, ο Αδάμος αγωνίζεται να βρει το δρόμο του, και μέσα από αυτό διανύει την ιστορία του νησιού, από τα χέρια των Ενετών, στα χέρια των Τούρκων. Περιδιαβαίνει σε Κύπρο, Αθήνα, Θεσσαλία, Ήπειρο, περιγράφει δυνατούς έρωτες, προδοσίες, πολιτικά γεγονότα, αναπάντεχες ανατροπές, κυνηγάει το δίκιο και τ' άδικο και σκιαγραφεί τα συναισθήματα του ελληνισμού που βρέθηκε στις γεωγραφικές εσχατιές της πατρίδας. 

Στην προσπάθειά του να βρει το χαμένο του θησαυρό ο πρωταγωνιστής διατρέχει τα χρόνια της Τουρκοκρατίας , αλλά και το πέρασμα της Κύπρου στον έλεγχο των Βρετανών (1858), μα δεν διαφεύγει από τον συγγραφέα να περιγράψει και το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτά εξελίχθηκαν, όπως τα χρόνια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, τις μάχες στο Μπιζάνι το 1913 καθώς και την αναταραχή στην Ελλάδα.

Ας μην πάει ο νους σας σε θησαυρός περίτεχνους και χρυσοποίκιλτους.  Το φυλαχτό που διασκορπίστηκε με τα χρόνια, δεν ήταν από χρυσάφι.  Είναι από πέτρα, μαύρη και σκληρή, όπως και η ιστορία και η πορεία του ελληνισμού μέσα από τα χρόνια.  Τα κομμάτια του σκορπίστηκαν στην Ιστορία, και μάλιστα στους διαφορετικούς παράγοντες που την έγραψαν, μα τελικά, κάποιος Οδυσσέας βρίσκεται - εδώ είναι ο πρωταγωνιστής μας ο πολύπαθος Αδάμος- που προσπαθεί να τα ανακαλύψει και να ανασυνθέσει πάλι το φυλαχτό του, όπως και το παρελθόν της οικογένειάς του.  Να ανασυσταθεί, έτσι ώστε να μη λησμονηθεί η ιστορία, να βρεθεί η ρίζα, να σιγουρευτεί ότι το στήριγμα υπάρχει, έστω κι αν αυτό είναι βαθιά ριζωμένο στις έριδες, τις αδικίες και τα δίκια του παρελθόντος. 

Ποίηση και Ιστορία πάνε μαζί σε τούτο το πόνημα.  Από τον καιρό που οι Ενετοί είχαν κλείσει τα ελληνικά σχολεία και οι ορθόδοξοι μητροπολίτες είχαν τεθεί στο περιθώριο το 1570, τότε που ο οθωμανικός στόλος αγκυροβόλησε στο Λάρνακα κι έχασε ο Γερόλεμος την οικογένειά του, ως το 1878 που οι Οθωμανοί έδωσαν την κυριαρχία της Κύπρου στους Άγγλους, δώδεκα γενιές αργότερα,  η Ιστορία βρίσκει τον Αδάμο όπως και ολόκληρη της κοινωνία γονατισμένη απο τους βαρείς φόρους που είχαν επιβάλει οι Οθωμανοί και διατήρησαν οι Εγγλέζοι.  Ο αψύς χαρακτήρας του Αδάμου που αναγκάστηκε στα δεκαέξι του να φύγει από την πατρική εστία, δεν άντεχε τον δύστροπο χαρακτήρα των αφεντικών και αυτό ορίζει και την πορεία του...

Δεν γνωρίζω τον Γ.Καλπούζο προσωπικά και διάβασα την Ουρανόπετρα κάπως καθυστερημένα. Έχει κυκλοφορήσει εδώ και τέσσερα χρόνια.  Δεν έχει σημασία ωστόσο. Πρόκειται για έργο κλασσικό.

Ενας ιππότης άνοιξε την κουβέντα

Η εισβολή ενός ιππότη -όχι κατ' ανάγκη σε λευκό άλογο- και η άλωση της διευθυντικής ηγεσίας του μουσείου Μπενάκη άναψε πολλές συζητήσεις στο χώρο του πολιτισμού και της διαχείρισής του.  Ο Γάλλος πολιτικός επιστήμονας Olivier Descotes, ένας 40χρονος φιλόδοξος εκπρόσωπος της νέας γενιάς της ευρωπαϊκής ελίτ, εκφραστής της ανάγκης ανάπτυξης της πολιτιστικής διπλωματίας, γνωστός στην Αθήνα απο τη θητεία του στη θέση του επικεφαλής του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών, αναλαμβάνει σε λίγο το τιμόνι του Μουσείου Μπενάκη.

Δεν είναι γνωστό -και ούτε θα μπορούσε- εάν ο ίδιος ο Αντώνιος Μπενάκης θα συμφωνούσε με αυτήν την επιλογή.  Η καθηγήτρια Κλασσικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Λίλα Μαραγκού, που είχε μάλιστα την τύχη να εργαστεί για χρόνια στο Μουσείο Μπενάκη, θεωρεί πως όχι.  Σίγουρα πάντως ο ευεργέτης δεν το είχε σκεφθεί όταν γράφτηκε εκείνη η επιγραφή "τω έθνει δωρείται" στην είσοδο του μουσείου.  

Η αμφιλεγόμενη επιλογή Descotes βρίσκει υπέρμαχους κάποιους Αθηναίους οι οποίοι έχουν γνωρίσει έναν χαρισματικό ευγενή νέο, στο πρόσωπο του γάλλου αξιωματούχου.  Μιλούν για έναν άνθρωπο ευρείας μόρφωσης, στοιχείο απαραίτητο για τη θέση αυτή, έναν άνθρωπο που έχει γνώση του ελληνικού πολιτισμού, εφόσον άλλωστε, προέρχεται απο οικογένεια ελληνομαθών.  Κάποιοι άλλοι ωστόσο οικτίρουν το γεγονός οτι οι κουβέντες του στα αθηναϊκά σαλόνια για τον πολιτισμό δεν έχουν γίνει ποτέ μέχρι σήμερα, στα ελληνικά...

Η θητεία του στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών κρίθηκε επιτυχής καθώς έφερε κάποιον αέρα εξωστρέφειας στο ευγενές ίδρυμα που ως την έλευσή του βημάτιζε σθεναρά και αυστηρά πάνω στη γνωστή γραμμή της francophonie.  Αυτή (η θητεία)  αποτέλεσε και την ομαλή -ομολογουμένως- προσγείωση του κυρίου Descotes στην ελληνική πραγματικότητα σε καλλιτεχνικό και κοινωνικό επίπεδο, όμως τώρα αρκετοί -κυρίως απο τον χώρο του πολιτισμού-  σχολιάζουν με κάποια δυσπιστία, οτι τα τείχη του Γαλλικού Ινστιτούτου είναι "πολύ υψηλά" για να του επιτρέψουν να εξοικειωθεί με την ελληνική πραγματικότητα και θα του φανεί "κάπως δύσκολο" να περάσει στους προθαλάμους κάποιου υπουργείου και να περιμένει συμβούλους και υπουργούς, για να βιώσει την ελληνική πραγματικότητα.

Εφόσον η Ελλάδα θέλει να ανήκει στον πυρήνα της ΕΕ, και να απολαμβάνει την αλληλεγγύη της, θα ήταν λάθος να αποκαλούμε τέτοιους ανθρώπους "ξένους". Ο χαρακτηρισμός αυτός μόνο απο ζήλεια θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί. Άλλωστε θα ήμασταν ιδιαίτερα περήφανοι εάν κάποιος συμπατριώτης μας αναλάμβανε μια τέτοια θέση σε ένα παρόμοι ίδρυμα της Γερμανίας ή της Ιταλίας, έτσι δεν είναι;  Και σίγουρα ο πολιτισμός δεν είναι ιδιοκτησία κανενός, παρα είναι μια κληρονομιά που πρέπει να σεβόμαστε για να την κληροδοτήσουμε μαζί με τη γνώση που τη συνοδεύει, στις επόμενες γενιές.  Μέχρι εκεί όμως ή να πάμε και παρακάτω; Αν συνεχίσουμε τον συλλογισμό θα καταλήξουμε στο οτι δεν πρέπει να διεκδικούμε πλέον τα κομμάτια της Ακρόπολης που βρίσκονται στο Βρετανικό μουσείο.  Μπορεί.  Υπάρχει και η λογική που λέει οτι εκεί που βρίσκεται, την θαυμάζουν εκατομμύρια άνθρωποι κάθε χρόνο, και όταν επιστρέφουν αυτοί στις πατρίδες τους συζητούν με άλλους τόσους για την Ελλάδα και την Ακρόπολή της...

Τα τελευταία χρόνια η τράπουλα των επικεφαλής των μουσειακών ιδρυμάτων της Ευρώπης ανακατεύεται και μοιράζεται συνεχώς.  Πρόσφατα έγινε ντόρος για την μετακίνηση του  βέλγου επικεφαλής της Tate Modern, Chris Derkon στη Γερμανία.  Στο Museo di Capodimonte της Νάπολι μετακόμισε ο γάλλος Sylven Belenge, ενώ μια γερμανίδα, η Σέσιλι Χόλμπεργκ ανέλαβε την Γκαλερία Ντελ Ακαντέμια της Φλωρεντίας. 

Αντί η κουβέντα να περιστρέφεται γύρω απο τον "ξένο" νέο διευθυντή του Μουσείου Μπενάκη, άλλο θα έπρεπε να μας απασχολεί.  Δεν μας λέει άραγε τίποτε ότι όλοι στο χώρο είναι απο την Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Αγγλία, και ως επι το πλείστον, σπουδαγμένοι στο Ηνωμένο Βασίλειο;   Αυτό θα έπρεπε να απασχολεί τους τίμιους και πτωχούς έλληνες.  Το θέμα της εκπαίδευσης και δει, της εκπαίδευσης στη διαχείριση του πολιτισμού.  

Κάθε φορά που οι μεταπτυχιακοί φοιτητές μας της μουσειολογίας έπειτα απο δύο εξάμηνα θεωρίας και εργαστηριακών προσομοιώσεων καλούνται να κρίνουν τις μεθόδους διαχείρισης του πολιτισμού στη χώρα μας και στο εξωτερικό ανακακλύπτουν τη διαφορά.  Είναι άλλο να διδάσκεσαι μέσα σε τέσσερεις τοίχους, κι άλλο να εκπαιδεύεσαι στο πώς θα διαχειριστείς το πολύτιμο πολιτιστικό προϊόν.   Μάλλον γι αυτό το θέμα λοιπόν θα έπρεπε να γίεται ο καυγάς στην Ελλάδα, κι όχι για τον γάλλο ιππότη. Το θέμα της εκπαίδευσης στο χώρο του πολιτισμού. Δε νοείται μια χώρα με τέτοιο παρελθόν να μην παράγει ανθρώπους που θα διατηρήσουν τα μνημεία της και θα διαχειριστούν την ιστορία της.

Μπορεί στη Βρετανία η εκπαίδευση να έχει γίνει μεγάλη επιχείρηση, όμως οι σπουδές είναι απαιτητικές.  Και τί άλλο είναι εκτός απο επιτυχημένη πολιτική στο χώρο, το γεγονός για παράδειγμα οτι οι περιοδικές εκθέσεις στη Royal Academy του Ai Wei Wei , καλλιτέχνη που διώκεται απο το κινεζικό καθεστώς, συνέπεσαν με την επίσημη επίσκεψη του κινέζου πρωθυπουργού Xi Jinping στο Λονδίνο.  Ηταν μόνο η πρόθεση των τοπικών αρχών να απευθυνθούν σε μια διαπολιτισμική κοινότητα; Οχι βέβαια. Ήταν ταυτόχρονα αποτέλεσμα και του σύγχρονου τρόπου άσκησης της διπλωματίας μέσω μιας πιο ολοκληρωμένης και διαθεματικής πολιτικής.

Το νησί της ντροπής και της υποκρισίας

Αφού είναι η ώρα να πέσει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης το θέμα του ενοικίου της ατόλης Diego Garcia, ας θυμηθούμε ένα θέμα παλιό, αυτό της αυτοδιάθεσης των λαών, θέμα ξεχασμένο που κάποτε μαθαίναμε στα αμφιθέατρα των πανεπιστημίων Πολιτικών Επιστημών, ως δικαίωμα αναφαίρετο και βασικό για τους λαούς του κόσμου....

Η βρετανική ιδιοκτησία λοιπόν θα επαναδιαπραγματευθεί εντός ολίγων μηνών με τους αμερικανούς ενοικιαστές, την παραμονή της στρατιωτικής βάσης των ΗΠΑ στο νησί, το οποίο αποτελούσε κάποτε παράδεισο για τους αυτόχθονες, τους Chagos που ζούσαν εκεί ήρεμα απο το ψάρεμα και  τις καλλιέργειες ινδικής καρύδας. 

Φυσικά  ούτε ένας απο εκείνους τους ανθρώπους δεν έχει μείνει τώρα πια, στο παραμυθένιο αυτό τοπίο με τους κοραλλένιους βυθούς, αφού απο τη δεκαετία του '60, όταν το μέρος νοικιάστηκε για το μαγικό ποσό του ενός δολλαρίου (!) το χρόνο (!) απο τις ΗΠΑ, στα γαλανά νερά ψαρεύουν μόνο αμερικανοί πεζοναύτες τις ελεύθερες ώρες τους. 

Οι ΗΠΑ απαίτησαν να γίνουν εκκαθαρίσεις στην περιοχή, πριν  εγκατασταθούν, ώστε να παραλάβουν "καθαρό" το τοπίο της εξωτικής ατόλης.  Ετσι, απο το 1968 έως και το 1973, οι κάτοικοι βρέθηκαν υπο πολιορκία, μέχρι να αναγκαστούν να φύγουν όλοι απο το νησί που βρίσκεται σε απόσταση 2.000 χιλιομέτρων απο τις ινδικές ακτές.   Κι όσοι δεν έφυγαν οικειοθελώς, στριμώχτηκαν ακούσια μέσα σε ένα καράβι, σχεδόν σαν σκλάβοι, διώχθηκαν και εγκαταλείφθηκαν  στη μοίρα τους στον Μαυρίκιο ή τις Σεϋχέλλες.  Τώρα πιά , τόσα χρόνια αργότερα, το δικαίωμά τους να επιστρέψουν στην πατρίδα και στα σπίτια τους δεν έχει αναγνωρισθεί μολονότι οι "εμπειρογνώμονες" του κόσμου όλου χαρακτηρίζουν "κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου" τον ξεριζωμό τους.  

Είναι αστείο, αλλά η ετυμηγορία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναφέρει ούτε λίγο-ούτε πολύ, οτι συναίνεσαν στον εκτοπισμό τους, αφού προκειμένου να πάρουν μια ελάχιστη αποζημίωση, έβαλαν το δακτυλικό τους αποτύπωμα σε έγγραφα που δεν ήξεραν να διαβάσουν!  Οι βρετανοί, για να απαλύνουν τη διεθνή κατακραυγή, τους εκχώρησαν τα τελευταία χρόνια τη βρετανική υπηκοότητα κι έτσι οι Chagos μπορούν να καυχιούνται πως είναι βρετανοί, χωρίς σπίτι και πατρίδα...

 Πού να το ήξερε ο θαλασσοπόρος απο την Ανδαλουσία, Ντιέγο Γκαρθία , οτι το νησάκι που ανακάλυψε αφού είχε ταξιδέψει μήνες στους ωκεανούς, θα "πέρναγε απο πολλά χέρια", και θα αποκτούσε κάποτε τόσο τεράστια στρατηγική σημασία.  Δεν φανταζόταν οτι μία μέρα, οι κοραλλιογενείς ύφαλοι που περιβάλουν το νησιωτικό σύμπλεγμα, θα έσπαγαν απο τις άγαρμπες μετακινήσεις πυρηνοκίνητων υποβρυχίων.  Ούτε περνούσε βέβαια απο το μυαλό του, οτι χιλιάδες στρέμματα κοκοφοινικόδεντρων θα κόβοντανμε τόσο ανήθικο τρόπο,  για να "στρωθούν" οι διαδρομοι για τα αεροσκάφη B-52 των αμερικανών. 

Ήταν μια επωφελής επένδυση για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, αυτό το ενοικιοστάσιο.  Δεν κόστισε τίποτε, και ταυτόχρονα έγινε το ορμητήριο για όλους τους παράλογους πολέμους των τελευταίων δεκαετιών, τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, τους βομβαρδισμούς στο Αφγανιστάν το 2001, της Βαγδάτης το 2003 και ποιός ξέρει τί άλλο που δεν έχει φτάσει ακόμα στα αυτιά της γηραιάς Αλβιώνας.  

Τώρα η ιστορία του ήλθε πάλι στην επιφάνεια λόγω της εξαφάνισης του αεροσκάφους της Μαλαισίας, και όλα τα σενάρια είναι ανοιχτά... Πάντως η ρίψη αεροσκαφών ανήκει στις δραστηριότητες της βάσης αυτής, όταν ο στόχος είναι η προστασία των συμφερόντων των ΗΠΑ κι αυτό είναι κάτι που δεν το αρνούνται οι αμερικανοί. 

Ένα είναι σίγουρο: Οι Chagos δεν πρόκειται να επιστρέψουν στον τόπο τους.  Το δικαίωμά τους το αναφαίρετο, είναι πολύ ασήμαντο μπροστά στα τεράστια πολιτικοστρατιωτικά συμφέροντα μιας υπερδύναμης.  Το Λονδίνο δεν θα χάλαγε ποτέ το χατήρι τον ΗΠΑ, και σ'αυτό βασίστηκε κι ο αμερικανός Πρόεδρος Ομπάμπα που -εκ του ασφαλούς- παρέπεμψε τους Chagos στον κ. Κάμερον όταν το αίτημά τους έφτασε στο γραφείο του....

Μην ανησυχείς Πινόκιο.....

Με αγωνία ξύπνησε τη νύχτα το ασχημούλικο αγοράκι τρίζοντας τις κλειδώσεις του. ‘’Ε Μπαμπάααα! Τζεπέτοοοο!’’
‘’τι θέλεις και με ξυπνάς μέσα στη νύχτα?’’
‘’Φοβάμαι μπαμπουλη. Δυο τουρκικές φρεγάτες μπήκαν λέει και βολτάρουν στο Αιγαίο’’.
‘’Γι αυτό με ξυπνάς βρε Πινόκιο? Έχουν γνώση οι φύλακες, μην ανησυχείς. Κοιμήσου πάλι’’, του λέει ο γερο Τζεπέτο.
‘’Μα τι λες μπαμπούλη, δεν είναι στα ανοιχτά και σε βραχονησίδες, στο Σαρωνικό κόβουν βόλτες. Εκεί που μου υποσχέθηκες ότι θα με πάς διακοπές. Στη Τζιά’’, λέει ανήσυχος ο μικρός με την μακριά μύτη.

‘’Πάλι ψέμματα λες άτιμο παιδί. Είμαστε ασφαλείς. Σε βεβαιώνω ότι στα νερά του Αιγαίου κολυμπούν ελληνικά ψάρια, πλέουν ελληνικά πλοία (ακόμα), όπλα έχουμε, χρήματα υπάρχουν…. Τι θέλεις λοιπόν;’’

‘’Η μία φρεγάτα, μετά από μια μακρά πορεία μέσα από τα Δωδεκάνησα και τις Κυκλάδες πέρασα μεταξύ Τζιάς και Σουνίου, τα’ ακούς μπαμπουλη???? Ύστερα βγήκε στο κεντρικό Αιγαίο περνώντας μεταξύ Ανδρου και Καφηρέα’’, λέει λαχανιασμένος ο Πινόκιο.

‘’Δεν ανησυχώ μικρέ μου. Είμαι βέβαιος ότι τους παρακολουθούν στενά οι αρμόδιες αρχές’’

‘’Μα την ίδια στιγμή, ενώ η μία φρεγάτα περνούσε νότια της Σαντορίνης, η άλλη βρισκόταν δυτικά της Λέσβου και τράβαγε προς Δαρδανέλλια μπαμπούλη!!! Είναι καλό λες να συμβαίνουν όλα αυτά?’’

'’Ακου γιέ μου’’ του λέει με σοβαρό ύφος ο Τζεπέτο. Κάποτε είχε βγει το Πίρι Ρέις και βολτάριζε στα διεθνή νερά του Αιγαίου, και δεν κοιμήθηκε κανείς όλη νύχτα. Τώρα τα πράγματα άλλαξαν. Τί πλοία και αεροπλάνα μου λές τώρα.... Οι τούρκοι μας έκαναν προχτές επίσκεψη και φιλοφρονήσεις. Το ίδιο κι εμείς. Δεν είναι πια όπως παλιά’’.

‘’Δηλαδή τώρα δεν κινδυνεύουμε?’’ ρωτάει ο μικρός με περιέργεια.
‘’Η εθνική μας κυριαρχία παραβιάσθηκε από άλλη πόρτα.Απ ' αλλού μας την έφεραν... Μας κάνουν άλλοι κουμάντο στην τσέπη μας βλέπεις. Τι θα μπορούσαμε να πάθουμε χειρότερο από τις φρεγάτες που κάνουν κρουαζιέρες?’’ αναρωτήθηκε ο Τζεπέτο με ένα βαθύ αναστεναγμό και πήρε στην αγκαλιά του το ξυλένιο αγόρι του να το ησυχάσει.

''Καληνύχτα γλυκό μου αγοράκι, αύριο θα το έχεις ξεχάσει το..... κακό αυτό όνειρο'', του ψιθύρισε........

απο την Πόλη έρχομαι, και παραμύθι φέρνω

Η, όπως Ηλιος
Ρ, όπως Ρόδι
Ω, όπως Ωρα
Ε, όπως Ελλάδα!
Σ, όπως Σπίτι!

Οχι δεν είναι ένα οποιοδήποτε νηπιαγωγείο. Στα πεντάχρονα, εξάχρονα και μεγαλύτερα ακόμα δίγλωσσα παιδιά της Κωνσταντινούπολης, μιλά η δασκάλα με χαμόγελο..... και με τη βεβαιότητα ότι αφού πλέον βρέθηκαν μαζί στην αίθουσα αυτή του Σισμανόγλειου Μεγάρου, τώρα πλέον ίσως μπορούν οι γονείς τους να ελπίζουν οτι τα παιδιά τους θα κρατήσουν τη γλώσσα και τον πολιτισμό της πατρίδας ζωντανό.

Η συρρίκνωση του ελληνισμού της Πόλης δεν ανατρέπεται βέβαια και αυτό το ξέρουν καλά οι ιθύνοντες. Τουλάχιστον οι τελευταίοι, ας φυλάνε Θερμοπύλες, που απλά μεταφράζεται στο να ζουν αξιοπρεπώς ως έλληνες, φυλάσσοντας μέσα τους κομμάτια του πολιτισμού τους, περήφανα, χωρίς να γκρεμίζουν κομμάτια απο Βυζαντινά τείχη, χωρίς λαμογιές και κόλπα αθηναϊκά.....

Οι φωτό αποκαλύπτουν με πόσο ενθουσιασμό δουλεύουν την εκμάθηση της γλώσσας οι δασκάλες με τα παιδιά.

...και οι κανόνες συμπεριφοράς, εντός του εκπαιδευτικού προγράμματος φυσικά....

Τα ελληνικά βρήκαν τη θέση τους στον χάρτη των διδασκόμενων ξένων γλωσσών στην Τουρκία μάλλον κάπως…… αργά..... Όμως κάλλιο αργά, παρά ποτέ! Το Υπουργικό Συμβούλιο της Τουρκίας, ενέκρινε, με τις υπογραφές 27 υπουργών, στις 13 Ιανουαρίου τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε κρατικούς και ιδιωτικούς οργανισμούς. Πρόοδος!

Στα τουρκικά φροντιστήρια τα αγγλικά διδάσκονται εδώ και περίπου 50 χρόνια, ενώ εδώ και δεκαετίες διδάσκονται τα γερμανικά, τα ισπανικά, γαλλικά, ιταλικά, ρωσικά κ. ά. Τα κινεζικά άρχισαν να διδάσκονται το 1997 και οι τελευταίες γλώσσες που πήραν έγκριση -πριν από τα ελληνικά- ήταν τα εβραϊκά και τα ολλανδικά.

Το Ελληνικό Προξενείο είχε αρχίσει ήδη τη διδασκαλία στα παιδιά των ελληνικών οικογενειών όμως τώρα, στόχος είναι να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο Ινστιτούτο κατά τα πρότυπα του γερμανικού Γκαίτε, ή του Γαλλικού Ινστιτούτου.

Η δε ζήτηση για εκμάθηση ελληνικών αυξήθηκε πολύ και οι ενδιαφερόμενοι να διδαχθούν δεν είναι μόνον έλληνες, καθώς το ‘’προξενικό φροντιστήριο’’ λειτουργεί αυτή τη στιγμή , με οκτώ διδάσκοντες που παρέχουν τις υπηρεσίες τους εθελοντικά(!), στις αίθουσες του Σισμανόγλειου Μεγάρου δωρεάν και όπως μας είπε ο Ελληνας πρόξενος στην Κωνσταντινούπολη κ. Β.Μπορνόβας, τώρα μαθαίνουν ελληνικά περίπου 350 άτομα ηλικίας έως και 40 ετών.

Μαθήματα γίνονται όλες τις ημέρες της εβδομάδας, ακόμα και το Σαββατοκύριακο. Μάλιστα, η ζήτηση είναι τέτοια που δεν επαρκούν οι χώροι του Σισμανόγλειου Μεγάρου και η σκέψη είναι να μεταστεγαστούν κάπου αλλού στην περιοχή, οι λιλιπούτιοι μαθητές.

Εθελοντικά προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο φροντιστήριο, και φυσικά εκτός ωραρίου σχολείου, εκπαιδευτικοί που βρίσκονται στην Πόλη αποσπασμένοι στα εκεί Δημοτικά και Γυμνάσια, την ίδια ώρα που συνάδελφοί τους στην ‘’πατρίδα’’ επενδύουν τις ώρες τους σε ‘’μαύρη εργασία’’ που μεταφράζεται σε λίγες ώρες ιδιαίτερων μαθημάτων που θα προσφέρουν μια οικονομική ανάσα….

Στο φροντιστήριο διδάσκουν δύο Ελληνίδες Εκπαιδευτικοί, που είναι Εξειδικευμένες στη διδασκαλία της Ελληνικής (τα Ε κεφαλαία, σε ένδειξη Εκτίμησης) για αλλόγλωσσους. Είχα την τιμή να γνωρίσω στην Πόλη και την δασκάλα Αγάπη Παπαδοπούλου και την Μαρία Πλουσίου που έχει κάνει τουρκικές σπουδές και είδα στα μάτια τους και στην ψυχή τους την αγάπη για την Ελλάδα, τη γλώσσα της και το μέλλον της. Σπάνιο αυτό και σπουδαίο να το συναντάς σε μια γωνιά της γειτονιάς του Πέραν, αλλά μάταια να το αναζητάς σε κτίρια και γραφεία των Αθηνών….

Μια έκπληξη με περίμενε σε ένα βιβλίο ανοιχτό της αίθουσας....

Ενα παραμύθι. Παραμύθι ελληνικό. Μα, πώς βρέθηκε εδώ;Κάποιος με είδε παραμυθοπαρμένη, σκέφτομαι, και το έριξε στο δρόμο μου. Παράξενο. ''Ο παράξενος Πραματευτής''. Ταξίδεψε ως εδώ, στη γειτονιά του Πέραν και μια κοπέλα λεπτή και ντελικάτη σαν πριγκίπησα παραμυθένια κι αυτή, το μάζεψε, το ζέστανε και το μετέφρασε με την αγάπη της. Για να το μεταδώσει με τη σειρά της σε όσους θέλουν να το ακούσουν. Ύστερα, έφτιαξε και τις εικόνες. Τα χρώματα ζεστά και ζωντανά μιλούν όλες τις γλώσσες. Φυλλομετρώ και βλέπω την πόλη που κοιμάται.... μα όχι. Κάποιοι την κρατούν ξύπνια νομίζω. Το μυστικό του παραμυθιού βρίσκεται στο αίνιγμα - ποίημα που ανοίγει το κλειδί...

Αγαπητή Μαρία Πλουσίου πολλά έχουν να κερδίσουν απο την προσφορά σου, όσοι είναι γύρω σου. Κάνεις πλούσιους τους τούρκους και τους έλληνες μαθητές σου. Εύχομαι και άλλα τέτοια. Συγχαρητήρια!

Ας με συγχωρήσει ο διεθνής μας Ελληνας Κώστας Τσόκλης που δίνει τις μέρες αυτές το παρόν με τα έργα του σε άλλο όροφο του Σισμανόγλειου Μεγάρου της Πόλης. Αλλωστε ο paramythotopos ασχολήθηκε με με την ''Απρονοησία του Προμηθέα'' σε παλαιότερη ανάρτηση. Τον Ευχαριστώ.