Κυριακή, 3 Ιουνίου 2018

Τζιοκόντα. Έρωτας και Θάνατος


Το μεγαλείο της νιότης υπενθυμίζει στον αναγνώστη η ΤΖΙΟΚΟΝΤΑ του Νίκου Κοκάντζη και τον βάζει να σκεφθεί πόσο μικρός στ' αλήθεια φαίνεται ένας σαρωτικός παγκόσμιος πόλεμος στα μάτια δυο ερωτευμένων εφήβων που ζουν το τώρα και απολαμβάνουν το δώρο της ζωής, σαν να μην υπάρχει αύριο. 

Το βιβλίο αυτό, αν και το μοναδικό του Θεσσαλονικιού ψυχιάτρου που έφυγε από τη ζωή το 2009, άφησε ανεξίτηλα τα σημάδια του στη νεώτερη ελληνική λογοτεχνική πραγματικοτητα. Πρόκειται για μια ιστορία πάθους που έζησε  στην Θεσσαλονίκη την εποχή της γερμανικής Κατοχής ο ίδιος ο συγγραφέας με μια νεαρή Εβραιοπούλα.  Η αφήγησή του επικεντρώνεται στην παρθενική ανακάλυψη της απόλαυσης της σάρκας, στην αφύπνιση της επιθυμίας, της τελετουργίας και της ανακάλυψής της, αλλά και στη συνειδητοποίηση στο μυαλό των δυο νέων, ότι οι συναντήσεις τους είναι πράξεις αντίστασης...

Κάποια στιγμή, που σχεδόν νομίζεις ότι είναι η στιγμή που περίμεναν τα δυο παιδιά, η Τζιοκόντα και η οικογένειά της επιβιβάστηκαν σε ένα απο τα γερμανικά καμιόνια κι ύστερα σε τραίνο για το Αουσβιτς.  Είναι η στιγμή που ο έρωτας και ο θάνατος συναντιούνται.  Πρόκειται για ένα κείμενο με βαθιά συγκινησιακή φόρτιση και κάνει την περιγραφή των ερωτικών συνευρέσεων του ζευγαριού χωρίς περιστροφές, ψευτοντροπές και χωρίς ηθικολογίες.  Με απόλυτη συνέπεια στο ύφος, με αμεσότητα, απλότητα και ρομαντισμό ο Κοκάντζης (ξεφεύγοντας εντελώς από την παγίδα της αφέλειας ή της σαχλαμάρας στην οποία εύκολα μπορεί να πέσει ένας συγγραφέας σε αυτήν την περίπτωση) περιγράφει πώς τα παιδιά ανακαλύπτουν τον έρωτα κάτω από τις συνθήκες του πολέμου.

Με μαστοριά  -η οποία με κάνει να αναρωτιέμαι γιατί άραγε αυτή η μεγαλειώδης απο τεχνικής άποψης νουβέλα, δεν στάθηκε δυνατόν να γίνει η απαρχή μιας σειράς βιβλίων από τον Νίκο Κοκάντζη- ο συγγραφέας προϊκονομεί τους βομβαρδισμούς της Θεσσαλονίκης μέσα απο τις ερωτικές σκηνές.  Επίσης ο συγγραφέας ενθέτει την αναφορά του Ολοκαυτώματος εντελώς αντιθετικά, μέσα στις πιο όμορφες στιγμές που περνούν κρυφά οι δυο νέοι, μέσα απο τις περιγραφές για το σώμα τους, το άρωμά τους, τη νιότη τους , προϊκονομεί το συγκλονιστικό μέλλον...



Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι το βιβλίο αυτό επανεκδίδεται συνεχώς μετά την πρώτη του έκδοση το 1975.  Ο πόλεμος υπάρχει ως φόντο στην ιστορία αυτής της αγάπης.  Ακόμα και για τις φρικαλεότητες, η ματιά του Κοκάντζη ρίχνεται με απαλό κι ευαίσθητο τρόπο.  Αυτό που είχε σημασία γι αυτόν ήταν να πει τις αναμνήσεις του, την ιστορία του. Και το κάνει με ιερό τρόπο στη μνήμη της λατρεμένης του Tζιοκόντα που χάθηκε άδικα στα κρεματόρια με ένα σώμα που ήταν γεμάτο αγάπη και φως από τη ζωή της νιότης.


Δευτέρα, 28 Μαΐου 2018

Confiteor. Mea Culpa

Ένοιωσα ότι εισπνέουμε ακόμη τον καπνό από τα κρεματόρια του Άουσβιτς όταν διάβασα το Confiteor του Ζάουμε Καμπρέ.  Είναι δε ο ίδιος καπνός που έβγαινε από την καύση του κακού στην περίοδο της Ιεράς Εξέτασης του 14ου αιώνα.  Τόσο κοντά έφερε και τα δυο στα μάτια μου ο Καταλανός συγγραφέας με το βιβλίο του αυτό που θεωρήθηκε, όχι άδικα, εκδοτικό γεγονός. Ένα γεγονός που επαναφέρει την κουβέντα για το "κακό", το οποίο όπως ισχυρίζεται  ο Καμπρέ, διατηρείται ανά τους αιώνες και μόνον τα ονόματα αλλάζουν, και από τον τρομερό ιεροεξεταστή Νικόλαο Εϊμερικ, ως τον Ρούντολφ Ες, διοικητή του στρατοπέδου του Άουσβιτς, λίγη είναι η απόσταση, έως μηδαμινή. 


Χρησιμοποιεί πολλά και διαφορετικά πρίσματα ο Καμπρέ για να δει τους ανθρώπους. "Επιμένω να ψάχνω πού εδρεύει το κακό και είμαι σίγουρος ότι δεν κατοικεί στο εσωτερικό κάθε ανθρώπου" λέει ο Αντριά Αρντέβολ, ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου, που είχε την ατυχία να γεννηθεί σε μια οικογένεια τραυματισμένη και στιγματισμένη από τις αποτρόπαιες πράξεις του πατέρα του, Φέλιξ.  Γι αυτό ο αξιόλογος, καλοπροαίρετος, ειλικρινής και κάπως ενοχικός Αντριά ξοδεύει το χρόνο που του απομένει μέχρι το τέλος, στην εξιστόρηση της αναμέτρησής του με το κακό.  Την ιστορία διηγείται γραπτώς στον Μπερνάτ, πρόκειται δηλαδή για ένα είδος τεράστιας επιστολής προς τον αδελφικό του φίλο, όπου προσωπικές μνήμες και ιστορικά περιστατικά διαπλέκονται σε μιαν ατμοσφαιρική αφήγηση, καθώς προσπαθεί να διασώσει κάθε ψίγμα της Ιστορίας που προηγήθηκε της γέννησής του, μέχρι τη στιγμή που το Αλσχάιμερ αρχίζει να του "αφαιρεί" κομμάτια της μνήμης του αφήνοντας του κενά...

Ο Αντριά έχει μεγαλώσει ανάμεσα σε έναν πατέρα που ήθελε να του δώσει μόρφωση αναγεννησιακού ανθρώπου, να τον κάνει γνώστη πολλών γλωσσών και μια μητέρα που τον προόριζε για την καριέρα δεξιοτέχνη βιολονίστα.   Εκείνος, ευφυής, μοναχικός και υπάκουος, προσπαθεί να ικανοποιήσει τις υπέρμετρες και αντιφατικές φιλοδοξίες των γονιών του, ως τη στιγμή που ανακαλύπτει την ύποπτη προέλευση του οικογενειακού πλούτου και άλλα ανομολόγητα μυστικά.  Πενήντα χρόνια μετά, ο Αντριά, λίγο πριν χάσει τη μνήμη του, προσπαθεί να ανασυνθέσει την οικογενειακή ιστορία, ενώ γύρω από ένα εκπληκτικό βιολί του 18ου αιώνα, ένα μοναδικό Στοριόνι, διαπλέκονται τραγικά επεισόδια της ευρωπαϊκής ιστορίας, από την Ιερά Εξέταση ως τη δικτατορία του Φράνκο και τη ναζιστική Γερμανία, με αποκορύφωμα το Άουσβιτς, το απόλυτο κακό. 



Ένα ερώτημα στοιχειώνει το συναρπαστικό μυθιστόρημα του Καταλανού συγγραφέα. Αν ο Θεός εκτός από πανάγαθος είναι και παντοδύναμος, πώς είναι δυνατόν να επιτρέπει την ύπαρξη του κακού; Και αν το κακό δεν υπάρχει, μέσα στον άνθρωπο, όπως πιστεύει ο Αντριά, τότε από πού αλλού προέρχεται; Είναι ένα ανεξήγητο φαινόμενο, όπως έγραφε ο Καντ, ή είναι παράγωγο των συνθηκών της Ιστορίας του κόσμου;

Ο Αντριά, παρά την αρχική θεώρησή του για την "απουσία" του κακού από το εσωτερικό του ανθρώπου, ανακαλύπτει ότι "συγκατοικούσε" από μικρός με το κακό, καθώς ο πατέρας του, γέμιζε το μαγαζί του με συλλεκτικά αντικείμενα ανεκτίμητης αξίας, πίνακες, χειρόγραφα, μουσικά όργανα, πατώντας επί πτωμάτων και καταδίδοντας στην αστυνομία του Φράνκο όσους στέκονταν εμπόδιο στην ευόδωση των επιχειρηματικών του σχεδίων.  Το κακό διαποτίζει κάθε μόριο του αέρα στους θαλάμους πειραμάτων όπου οι γιατροί των ναζί υπέβαλλαν τους Εβραίους κρατούμενους σε φριχτά βασανιστήρια στο όνομα της πιο αρρωστημένης ιδέας περί ιατρικής προόδου. 

Οι ιστορίες που αφηγείται ο Αντριά διαπλέονται περίτεχνα γύρω από το αγαπημένο του ξακουστό  αυθεντικό Στοριόνι, ένα βιολί που είχε όνομα, λεγόταν Βιάλ, προφανώς γιατί όπως θέλει να δείξει ο Καμπρέ "μονάχα η τέχνη είναι ικανή να αποδώσει ριζικά το βίωμα" και ίσως θέλει ακόμη να πει ότι ένα έργο τέχνης, όπως αυτό το μοναδικό βιολί, ζει περισσότερο από τα ανθρώπινα όντα. Το Βιάλ φτιάχτηκε από το ξύλο ενός δένδρου που έσπειρε ο δολοφόνος Ζακιάμ Μυρέντα σε κάποιο μεσαιωνικό χωριό.  Πέρασε από πολλά χέρια στη συνέχεια.  Ο Αντριά τροφοδοτεί την κληρονομημένη ενοχή του όταν ανακαλύπτει ότι ο πατέρας του το είχε αφαιρέσει για ελάχιστα χρήματα από μια οικογένεια Εβραίων που ξεκληρίστηκε στο Αουσβιτς και υπό την πίεση της συντρόφου της ζωής του Σάρας, που είναι Εβραία, βάζει σκοπό να το επιστρέψει σε κάποιον, έστω και απόγονο της οικογένειας...  


Όταν το βιβλίο κυκλοφόρησε στην Ελλάδα, πολλοί αναρωτήθηκαν τί σημαίνει Confiteor. Προέρχεται από το ρήμα που σημαίνει "ομολογώ".  Confiteor  δηλώνει ο ναζιστής γιατρός που κάνει πειράματα σε βάρος δεκάδων κρατουμένων.  Confiteor πρέπει να δηλώσει ο δήμιος της Ιεράς Εξέτασης που καταδίκασε τους "απίστους", αλλά και ο αξιωματούχος του Φράνκο που δίωξε τους αντιφρονούντες. Confiteor σύμφωνα με τον συγγραφέα πρέπει να δηλώσει η ιστορία που θυσίασε εκατομμύρια ανθρώπους, που διέπραξε τόσες αδικίες.  Confiteor. Mea Culpa δηλώνει ο ίδιος ο Αντριά εκ μέρους του πατέρα του.

Πρόκειται για έργο μεγαλειώδες, συναρπαστικό, απόλυτο.  Έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία κι έχει μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες.  Ελπιδοφόρο για μυθιστοριογράφους που γράφουν σε "μικρές" γλώσσες όπως η καταλανική, ή η ελληνική...



Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

Μπλε Βαθύ, σχεδόν Μαύρο

Ούτε μια λέξη δεν πάει χαμένη στο "ΒΑΘΥ ΜΠΛΕ, ΣΧΕΔΟΝ ΜΑΥΡΟ" του Θανάση Βαλτινού που χώνεται για τα καλά με τρόπο ευέλικτο στη έγκατα του γυναικείου ψυχισμού. Εδώ και καιρό η ηρωίδα του είχε πάψει να θεωρεί τον εαυτό της εμπορεύσιμο είδος.  Είχε χάσει το σφριγηλό σώμα και πρόσωπο της νεότητας, αλλά της είχε μείνει μια θετική ματιά πάνω στην πραγματικότητα της ζωής.  Αυτή η νέα θεώρηση των πραγμάτων που μπορεί να ισχύσει για τον καθένα που βρίσκεται στη μοναξιά, συγκεντρώνει ακόμα και τα αρνητικά πρόσημα που μπορεί να έχουν οι διάφορες καταστάσεις της ζωής, και με το άθροισμά τους, το τελικό αποτέλεσμα είναι θετικό.  Έτσι ακριβώς όπως συμβαίνει και στην Άλγεβρα.

Δεν είναι καινούργιο ότι η αξία του Ύφους στη λογοτεχνία είναι ξεχωριστή υπόθεση.  Στην ιστορία δεν υπάρχει πλοκή, αλλά αυτό δεν είναι στα μείον του βιβλίου.  Μάλλον γιατί διαθέτει ύφος που καλύπτει τα πάντα, επαρκεί και δεν χρειάζεται πλοκή για να "σταθεί".  Ο Βαλτινός σε αυτό το κείμενο που έχει απόλυτα θεατρικό χαρακτήρα, διαθέτει μια ωμή ειλικρίνεια κι έναν ιδιόμορφο κυνισμό σχεδόν ισοπεδωτικό για τις καταστάσεις που μας βρίσκουν στη ζωή.  

Μια γυναίκα μονολογεί.   Διαμορφώνει εναλλασσόμενους ρόλους μεταξύ αναγνώστη και αφηγητή γιατί τα πράγματα που περιγράφει δεν αφορούν το ένα από τα δύο φύλα, ούτε κάποιους ιδιαίτερους ή συγκεκριμένους ανθρώπους.  Αφορούν όλους. Αφορούν τον άνθρωπο.  Με μικρές προτάσεις, με απλότητα και ζωντάνια καταγράφει τους φόβους, τις ανασφάλειες, τα τραύματα της ζωής, τις μικροχαρές, τις λανθασμένες επιλογές, αλλά και τις ανατροπές της ζωής, την απώλεια και τελικά, τον θάνατο.


Το κείμενό του έχει μια προφορικότητα που μπορεί να θυμίζει και ψυχανάλυση.  Είναι απλό και διεισδυτικό ταυτόχρονα. Στις αναμνήσεις του μονολόγου συνυπάρχει ο πλούτος του κάποτε της ζωής, με την οργή του σήμερα, για τη ζωή που μπορεί να σκιάστηκε από την αυστηρή παρουσία της μάνας, το στερημένο χάδι, τα παιδικά χρόνια που ήταν γεμάτα παιδικά τραγούδια και παραμύθια.  

Δεν πρόκειται για μια ιστορία μόνο. Πρόκειται πολλές ιστορίες.  Μια ιστορία για τον έρωτα, μια άλλη για τον πόνο, μια ιστορία για το καλό, μια άλλη για το κακό, μια ιστορία για την άλλη πατρίδα, μια ιστορία για την πλήξη από την επανάληψη μιας ρουτίνας, μια ιστορία για την πλήξη και τη μοναξιά, μια ιστορία για τη μνήμη που ζωντανεύει φαντάσματα και σίγουρα μια ακόμα για τη δυστυχία μιας ζωής ανικανοποίητης.

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2018

Misery

Δεν είναι συνήθης κατάσταση τα θρίλερ στο θέατρο.  Όταν όμως ένα θρίλερ καταφέρει να σε καθηλώσει από το θεατρικό σανίδι,τότε μάλλον πρόκειται για παράσταση επιτυχημένη.  

Το Misery που ανέβηκε αυτή τη χρονιά στο θέατρο Ιλίσια Βολανάκης τηρεί όλες τις αναγκαίες συνθήκες.  Παράσταση γεμάτη σασπένς ατμόσφαιρα, απολύτως κλειστοφοβική αλλά όσο χρειάζεται ευφυής ώστε να μην γίνεται εξυπνακίστικη, καθώς  επίσης και εξαιρετική απόδοση από δυο καταξιωμένους ηθοποιούς.


Ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος και η Ρένη Πιττακή μας μεταφέρουν την ιστορία από τις σελίδες του μυθιστορήματος του Stephen King -μια ιστορία συνώνυμη του απόλυτου ψυχολογικού τρόμου-  όπως έκαναν το 1990 στον κινηματογράφο η βραβευμένη με Όσκαρ Α γυναικείου ρόλου Kathy Bates και ο James Kahan.  



Εκείνος είναι ο επιτυχημένος συγγραφέας Πολ Σέλντον, ο οποίος μετά από ένα σοβαρό αυτοκινητιστικό ατύχημα σε μια χιονισμένη βουνοπλαγιά, διασώζεται από μια γυναίκα.  Είναι η "number one" θαυμάστριά του Αννι Γουίλκς.  Ο συγγραφέας θα έπρεπε -λογικά- να είναι ενθουσιασμένος κι ευγνώμων στην Αννι για τη ζωή του κι εκείνη πανευτυχής που είχε την τύχη να τον γνωρίσει έστω κι έτσι...  Όμως τίποτε δεν ισχύει από αυτά.  Η Άννι Γουίλκς είναι πωρωμένη με τα βιβλία του αλλά και με τον ίδιο, όπως αποδεικνύεται από την συμπεριφορά της στη συνέχεια. Πρόκειται για μια γυναίκα, πρώην νοσοκόμα, που φαίνεται απλή και ήρεμη, αλλά είναι εν τέλει και παράφρων, αφού τον παγιδεύει ανήμπορο στο σπίτι της στην ερημιά, τον εγκλωβίζει  και δεν τον αφήνει να έχει καμία επικοινωνία με τον "εξω" κόσμο, επικαλούμενη τις καιρικές συνθήκες. Το ίνδαλμά της, ο συγγραφέας Σέλντον, δεν μπορεί παρά να υπακούσει... 



Η Άννι διαβάζει κρυφά το χειρόγραφο που είχε στην τσάντα του κι έχει την τύχη να είναι η πρώτη αναγνώστρια του ένατου βιβλίου -έχουν προηγηθεί άλλα οκτώ- για την Misery, την ηρωίδα του που τόσο έχει θαυμάσει και αγαπήσει...  Οργίζεται όμως όταν διαβάζοντας ως το τέλος το χειρόγραφο, ανακαλύπτει ότι η ηρωίδα "πεθαίνει".  Τον κατηγορεί ότι την "σκότωσε" με ένα σωρό παθιασμένους τρόπους, καθώς μέσα της η Άννι έχει  κάποιες απόλυτες ιδέες για το τι είναι "κακό" και τι "καλό" στη ζωή...  Τον αναγκάζει τελικά να γράψει ένα νέο βιβλίο, αφού καίει αυτό που δεν της αρέσει στην πυρά.  Στόχος να επανέλθει στη ζωή η Misery.  

Ο συγγραφέας Σέλντον που δεν κατάφερε να αποτρέψει την Άννι να καταστρέψει το πόνημά του, δεν έχει και πολλές επιλογές, ξεκινάει λοιπόν το γράψιμο.  Ελπίζει ότι κερδίζει χρόνο, γιατί όσο γράφει, σε κάθε ευκαιρία προσπαθεί να ανατρέψει τα σχέδιά της για να καταφέρει να απεγκλωβιστεί.  Φαίνεται δε ότι το αποτέλεσμα είναι καλό, καθώς κάτω από τις τόσο ιδιαίτερες συνθήκες ψυχολογικής τρομοκρατίας τις οποίες βιώνει, ο Σέλντον γράφει ίσως το πιο καθηλωτικό βιβλίο της καριέρας του. Συνειδητοποιεί ωστόσο ότι κανένα σκοπό δεν έχει η πρώην νοσοκόμα, να τον απελευθερώσει...

Η αρχικά πολύ συμπαθητική σωτήρας του αποδεικνύεται μια απολύτως διαταραγμένη προσωπικότητα και μάλιστα ιδιαιτέρως επικίνδυνη αφού σκοτώνει και τον σερίφη της περιοχής που κάνει την έρευνα για την εξαφάνιση του συγγραφέα.  Η διεστραμμένη αγάπη της για τον Σέλντον και το έργο του γίνεται φανατισμός και άρρωστη μανία.

Η σκηνοθετική οικονομία (σκηνοθέτης Τάκης Τζαμαργιάς, προηγούμενη δουλειά του που μας είχε καθηλώσει ήταν "Η Τάξη μας" στη σκηνή του Εθνικού) υποθέτω όρισε ένα τέλος κάπως διαφορετικό από εκείνο που ζήσαμε στην ταινία ή το βιβλίο, αλλά αυτή η ευελιξία υπάρχει σε τέτοιες περιπτώσεις.  Στον κινηματογράφο εμφανίζεται και η Μάρσα η εκδότριά του συγγραφέα, η οποία του ζητά να γράψει για το τραυματικό βίωμα που είχε εκεί στις αμερικανικές εξοχές και στο σπίτι της Αννι Γουίλκς.  Φυσικά και θα γινόταν απόλυτη επιτυχία ένα τέτοιο βιβλίο!


Στην θεατρική παράσταση ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος (Πολ Σέλντον) δέχεται το χειροκρότημα του κοινού που θεωρεί ότι το έργο είναι στο τέλος (φευ το βιαστικό κοινό)... Εκπνέει. Ωστόσο ακόμα δεν ξεκουράζεται.  "Σας ευχαριστώ..." λέει και περιμένει υπομονετικά.  Ύστερα συνεχίζει να μιλά ως ο συγγραφέας Σέλντον, που σκέφτεται τί θα κάνει με την παρουσίαση του βιβλίου που έγραψε όσο βρισκόταν τραυματίας στο σπίτι της πρώην νοσοκόμας.  Όμως επί της ουσίας δεν αλλάζει κάτι, γιατί και στο σανίδι και στον κινηματογράφο, το όραμα του δύστυχου συγγραφέα, που δεν σταματά να βιώνει τις δικές του ιστορίες, περιλαμβάνει την Αννι Γουίλκς, δηλαδή τον δήμιό του, με την οποία συμπορεύθηκε για να οδηγηθεί στην επιτυχία...

Προλαβαίνετε ακόμα μερικές παραστάσεις. Σπεύσατε 

Θεατρο Ιλίσια Βολανάκης. Παπαδιαμαντοπούλου 4, Αθήνα
τηλ.2107210045 




Τρίτη, 27 Μαρτίου 2018

Μέρες Μυθιστορηματικές

Ζωντανό μυθιστόρημα θα ήταν οι μέρες που διανύουμε για τον Phillip Kerr που μας άφησε πρόωρα... Ένας δημοσιογράφος το νοιώθει, ένας συγγραφέας που μελετά και σχολιάζει την Ιστορία το βιώνει κι εκείνο το ανήσυχο πνεύμα που αγαπήσαμε, θα έκανε και τα δυό μαζί, με όχημα την αστυνομική φόρμα.  

Ο Κόσμος έχει γυρίσει πίσω στις μέρες του Ψυχρού Πολέμου με την ιστορία του Ρώσου πρώην πράκτορα της ΜΙ6 Σεργκέι Σκριπάλ που έχασε τη ζωή του κοντά στο Λονδίνο κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες.


Ο Σκριπάλ εργαζόταν στην Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών γνωστή ως GRU.  Αποστρατεύθηκε το 1999 αλλά συνελήφθη το 2004 από την ρωσική FSB (η οποία έχει διαδεχθεί την KGB) με την κατηγορία ότι αποκάλυψε στην βρετανική αντικατασκοπεία -στην οποία, όπως κατηγορήθηκε, είχε στρατολογηθεί από το 1995-  τα ονόματα Ρώσων πρακτόρων που δρούσαν στη δυτική Ευρώπη.  

Μετά από δίκη που δεν είδε τα φώτα της δημοσιότητας, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 13 ετών.  Στο στρατοδικείο φαίνεται να ομολόγησε ότι κατέδωσε πράγματι τους ρώσους πράκτορες στην ΜΙ6 γιατί είχε ανάγκη από χρήματα.


Στα τέσσερα χρόνια του εγκλεισμού του στάθηκε τυχερός.  Μια ανταλλαγή πρακτόρων των Ρώσων με τη Δύση επρόκειτο να τον συμπεριλάβει και να του δώσει την ελευθερία του, μακριά από τη Μόσχα. Θα τον έστελναν σε έδαφος τρίτης χώρας, μαζί με άλλους, και ταυτόχρονα, θα επέστρεφαν στη Ρωσία κάποιοι άλλοι οι οποίοι στις ΗΠΑ ή στην δυτική Ευρώπη δεν θα είχαν καμία τύχη.  

Έτσι κι έγινε.  Το αεροδρόμιο της Βιέννης έγινε το θέατρο της ανταλλαγής και αυτό δεν ήταν καθόλου τυχαίο, αν έχει διαβάσει κανείς τις ιστορίες του Phillip Kerr

Ο Σκριπάλ επέλεξε μια -φαινομενικά τουλάχιστον- ήσυχη ζωή στο Σάλτζμπερι στο νότιο Λονδίνο, αλλά η μοίρα δεν στάθηκε καλή απέναντί του, καθώς έχασε τη γυναίκα του από καρκίνο το 2012 και τα τελευταία  δύο χρόνια πέθαναν ο αδελφός του και ο γιος του.  Μόνο η κόρη του Γιούλια είχε μείνει να τον επισκέπτεται ταξιδεύοντας από τη Μόσχα στο Λονδίνο κάπου-κάπου.  Την ημέρα της απόπειρας δολοφονίας της είχε επισκεφθεί τον πατέρα της Σεργκέι. Στο τραπέζι του εστιατορίου όπου έτρωγαν μαζί, βρέθηκε νευροπαραλυτικό παράγωγο Α234, το οποίο, όπως αποφάνθηκε το στρατιωτικό Ερευνητικό Κέντρο Porton D. προέρχεται από μία χημική ουσία που δημιουργήθηκε σε σοβιετικά εργαστήρια.  Τα διάφορα σενάρια για τους τρόπους με τους οποίους η ουσία έφθασε να τους διοχετευθεί δεν έχουν σημασία αυτή τη στιγμή καθώς η Scotland Yard διεξάγει ακόμη έρευνες.

Σαν να μην φτάνουν οι επιπτώσεις του Brexit και η αναταραχή στον ευρωπαϊκό χώρο, μέσα σε αυτόν τον ιδιότυπο πόλεμο, η βρετανική κυβέρνηση έχει τώρα να επεξεργασθεί σενάρια για το πώς "απλώθηκε" η ουσία στους δρόμους του Λονδίνου.  Ο υπουργός Εξωτερικών έφθασε να κάνει "δημόσια" υποθέσεις ότι ο Πούτιν "μπορεί να χρησιμοποιήσει το Μουντιάλ που θα πραγματοποιηθεί στη Ρωσία σε λίγους μήνες για να κάνει προπαγάνδα, όπως είχε κάνει ο Χίτλερ με τους Ολυμπιακούς του Βερολίνου το 1936.  Από την πλευρά της η Μόσχα, επισήμως, τα χαρακτήρισε όλα αυτά "απαράδεκτα και ανεύθυνα και μάλιστα προσβλητικά για τον ρωσικό λαό".


Η Γερμανία πάντα έχει ένα λόγο σε αυτές τις ιστορίες και σε μια ιστορία του Phillip Kerr, μπορεί να είχε ακόμα και τον πρώτο λόγο, εάν λάβει κανείς υπόψη του τον άψογο συντονισμό της Δύσης, στην απόφαση να απελαθούν μαζικά πολλοί ρώσοι διπλωμάτες από το έδαφος της Ευρώπης και των ΗΠΑ.  Άλλωστε, ο Μπερνι Γκούντερ, ο κατάσκοπος που μας ταξιδεύει με τις ιστορίες του Kerr είναι γερμανός. 

Ίσως είμαι βαθύτατα επηρεασμένη, αλλά η είδηση του θανάτου του νεότατου κι αγαπημένου Σκωτζέζου συγγραφέα Phillip Kerr, ήρθε με μαγικό, συγκλονιστικό, τρόπο την ώρα που διάβαζα τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου του "Η ΑΛΛΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ", έργο που μαζί με την "ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ" με ώθησε να ανατρέξω σε πηγές για να κατανοήσω την προσωπική ιστορία του καθενός από τη ζωή των συνεργατών του Χιτλερ ....

Ο Μπέρνι Γκούντερ είναι ο κατάσκοπος που έμεινε ως χαρακτήρας, από τους πιο δυναμικούς, στο πάνθεον της αστυνομικής λογοτεχνίας, ίσως μετά τον Σέρλοκ Χολμς, τον Ηρακλή Πουαρό, άντε και τον Φίλιπ Μάρλοου....

Το ιστορικό του πλαίσιο είναι η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, και η Δημοκρατία του Χίτλερ, στο δε "Η άλλη Πλευρά της Σιωπής" βρίσκεται να εργάζεται ως κονσιέρζ, στη γαλλική Ριβιέρα.  Ένα τουριστικό θέρετρο με υπερπολυτελή ξενοδοχεία και εκλεκτούς πελάτες που συνήθως έχουν κάτι να κρύψουν.  Στην πλοκή ξεχωριστή θέση έχει ο βρετανός συγγραφέας Σόμερσετ Μομ, που είχε βίλα στην Κυανή Ακτή, και πέφτει θύμα εκβιασμού από τον  αδίστακτο γερμανό αξιωματικό Χάρολντ Χενιχ.  Ο Χένιχ είναι έτοιμος να αποκαλύψει δημόσια φωτογραφίες του υπερήλικα διάσημου συγγραφέα με ομοφυλόφιλους, αγόρια που τον επισκέπτονταν στη βίλα του, τις εποχές της παντοδύναμης νιότης του. Ο Γκούντερ θα δεχθεί να μεσολαβήσει, όχι τόσο από συμπάθεια στον συγγραφέα, όσο λόγω των "παλιών" λογαριασμών του με τον γερμανό αξιωματούχο.


Σχεδόν προφητικό το βιβλίο αυτό, αν και ακολούθησαν 2-3 άλλα από τον Phillip Kerr.  Ενώ ο Μεγάλος Πόλεμος έχει τελειώσει, ένας καινούργιος Ψυχρός Πόλεμος έχει πάρει τη θέση του. Όπως τώρα, που ενώ ο Ψυχρός Πόλεμος έχει, ή νομίζαμε ότι έχει τελειώσει, ένας άλλος υπόγειος, δαιδαλώδης, σκοτεινός κι ανέλπιστα σιωπηρός βρίσκεται σε εξέλιξη.   

Οι παράλληλες κι εμβόλιμες ιστορίες μιας νεαρής βιογράφου που θέλει να γνωρίσει τον Μομ, και μια δολοφονία ενός ιταλού συμπαίχτη του Γκούντερ στο μπριτζ, μας γυρνούν πίσω στις άλλες ιστορίες του αξέχαστου Kerr που με άνεση μας ταξιδεύει στον παρελθοντικό και στον παρόντα αφηγηματικό χρόνο.