Τετάρτη 24 Ιουλίου 2013

Αίγυπτος στο φως και τη σκόνη

Παραμύθι βγαλμένο απο την ιστορία, είναι το βιβλίο "Ο Συνταγματάρχης και το Παιδί Βασιλιάς" του Ζιλμπέρ Ζινουέ, εγγονού μιας ελληνίδας και γιού μιας γαλλίδας κι ενός αιγύπτιου που γεννήθηκε το 1947 και μεγάλωσε σκαλίζοντας βιβλία και αρχεία...

Ο Ζινουέ τα έχει πει όλα περιγράφοντας την Αίγυπτο που υπήρξε μοναρχία, την Αίγυπτο που έγινε καρικατούρα δημοκρατίας με φτωχές φιμωμένες φωνές, για να μας θυμίζει και σήμερα ακόμη οτι ο δρόμος είναι μακρύς....  Ο συγγραφέας ανατρέχει σε στίχους του Καβάφη και σε περιγραφές του Ντάρελ, όμως οι δυνατές ειναι οι δικές του ενθυμήσεις.  Θυμάται τη μητέρα και τη γιαγιά του να κυκλοφορούν στη λεωφόρο Κασρ-ελ-Νιλ με τα μπράτσα γυμνά, ντυμένες με την τελευταία λέξη της παριζιάνικης μόδας κι αναρωτιέται τί συνέβη άραγε και οι κόρες τους κυκοφορούν με καλυμμένο το δέρμα, βασανισμένες απο απαγορεύσεις κι επιβεβλημένες σιωπές...
Το βιβλίο περιγράφει τις ημέρες του συνταγματάρχη Νάσερ, ίσως της πιο συναρπαστικής προσωπικότητας της Αιγύπτου, του μπίγκμπασι όπως τον έλεγε ο λαός, καθώς και του Φαρούκ, του δέκατου βασιλιά της δυναστείας του Μοχάμεντ Αλι, που αν και ανέλαβε απο μικρός το στέμμα, παρέμεινε ένα αιώνιο παιδί-βασιλιάς, ως το τέλος του.... Οι τύχες δύο κόσμων τόσο διαφορετικών διασταυρώθηκαν στη καρδιά της Αιγύπτου και διέγραψαν την πορεία αυτής της χώρας.

Ο Ζινουέ φτιάχνει το πορτραίτο του Γκαμάλ Αμπντελ Νασερ καταγράφοντας με ιστορική ακρίβεια τις συνθήκες της ζωής του, τις σπουδές του, τον χαμό της μητέρας του που τον καθόρισε, την έντονη πολιτική του προσωπικότητα, τις φιλίες του, τις σχέσεις του με τους αμερικάνους, τους ρώσους, ολόκληρο τον αραβικό κόσμο και το όραμά του για τη χώρα του Νείλου.

Για το πορτραίτο του έκπτωτου βασιλιά Φαρούκ δεν χρειάσθηκε φοβερή προσπάθεια, γιατί τα έργα και οι ημέρες του, στο θρόνο της Αιγύπτου, αλλά και μετά τη φυγή του στην Ευρώπη, αναδεικνύουν το κολασμένο και τραχύ πρόσωπο της μοναρχίας.  Αρκεί να αναφέρουμε τα λόγια της διάσημης κουτσομπόλας και χρονογράφου της δεκαετίας του 40 Ελσας Μάξγουελ γι αυτόν, στα απομνημονεύματά της: "Μολονότι οι βασιλικοί Οίκοι της Ευρώπης και της Εγγυς Ανατολής έχουν βγάλει έναν σημαντικό αριθμό άχρηστων ανθρώπων, ο Φαρούκ αποτελεί το χειρότερο είδος των υποτιθέμενων αυτών μοναρχών. Με περηφάνεια δηλώνω οτι προκάλεσα την αντιπάθειά του απο την πρώτη στιγμή που τον συνάντησα στη Ντοβίλ το 1950. Σε μια πρόσκληση για δείπνο που μου απηύθυνε του απάντησα: Δεν δειπνώ ούτε με κλόουν, ούτε με χιμπατζήδες, ούτε με γκάνκγκστερ!".  Για να σταματήσει την κυκλοφορία του βιβλίου της ο Φαρούκ προσέφυγε στη δικαιοσύνη και γαλλικό δικαστήριο της επέβαλε ποινή.  Όμως οι ταπεινώσεις που υπέστη ο έκπτωτος βασιλιάς της Αιγύπτου στην Ευρώπη δεν είχαν τελειωμό κι αυτό ήταν ένα μικρό δείγμα...

"Η φτώχεια αποκλείει και ο πλούτος απομονώνει" λέει σε κάποιο σημείο περιγράφοντας τους δρόμους της Αλεξάνδρειας, λίγο πριν απο το πραξικόπημα του 1952. .  Πώς του ήρθε άραγε αυτή η φράση του πολυγραφότατου Ζινουέ ; Ναι, σαν να βλέπει και ο αναγνώστης την εικόνα, οι πασάδες έφυγαν αλλά ο πλούτος απλώς άλλαξε χέρια. Κάτω απο τα έκπληκτα μάτια των παιδιών αστραφτερες Μερτσέντες ανηφορίζουν την παραλιακή.  Πολυτελή αμάξια μέσα στη σκόνη όπου όλα ψυχορραγούν, οι κήποι μαραίνονται, και οι φωτογραφίες ακόμη κιτρινίζουν σαν την εικόνα της πραγματικότητας.  Το τράμ εξακολουθεί να λειτουργεί, μα τα βαγόνια του είναι ξεχαρβαλωμένα. Οι ενοικιαζόμενες άμαξες έχουν εγκαταλείψει την πλατεία Μοχάμεντ Αλι.   Όλα σε διάλυση....

Ο Νάσερ τρεις μήνες μετά το πραξικόπημα δήλωνε στην New York Herald Tribune οτι η Αίγυπτος θα ήθελε να φανεί λογική, όμως οι Βρετανοί "που εδώ και 70 χρόνια υπόσχονται οτι θα φύγουν απο τη χώρα και δεν το κάνουν, δεν κρατούν τις υποσχέσεις τους.  Δεν μπορούμε να το ανεχτούμε άλλο. Αν η νέα κυβέρνηση αντιληφθεί οτι παρά τις προσπάθειές μας δεν καταφέραμε να απαλλαγούμε απο την βρετανική κατοχή να είστε σίγουροι οτι οι αρχηγοί της επανάστασης θα αφήσουν τα ηνία της εξουσίας για να υποστηρίξουν το λαό στον αγώνα του ενάντια στους Βρετανούς.  Δεν θα είναι επίσημος πόλεμος, αλλά μια πορεία προς το θάνατο.  Ένας ανταρτοπόλεμος στη διάρκεια του οποίου θα εκτοξεύονται χειροβομβίδες μεσα στο σκοτάδι και θα σκοτώνουν βρετανούς πολίτες.

Με μαεστρία περιγράφει ο συγγραφέας τις διαπραγματεύσεις με την βρετανική αντιπροσωπεία, την Εθνικοποίηση της Διώρυγας του Ζουέζ που δυσαρέστησε πολλούς, αλλά και τις μαραθώνιες διπλωματικές διαβουλεύσεις για την ανέγερση του φράγματος του Ασουάν με τους αμερικανούς που μπλοφάρισαν, με τους ρώσους που άδραξαν την ευκαιρία αφού συνειδητοποίησαν το "κενό", με την προσέγγιση του Νάσερ προς τις χώρες του κινήματος των Αδεσμεύτων, αλλά και με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα που έπαιξε σημαντικό και ίσως αντιφατικό ρόλο στην ιστορία.

Στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου πια, το 1968 ο Νασερ  λυγίζει και καταρρέει.  Εχει να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τις ισραηλινές επιδρομές στο εσωτερικό των εδαφών του, ενώ τα λαϊκά κινήματα τον κατηγορούν για δικτάτορα και ηττοπαθή.  Το 1969 λοιπον, στην προσπάθειά του να χρυσώσει ξανά το παράσημό του που έχει θαμπώσει, παραβιάζει την κατάπαυση του πυρός που ίσχυε απο το 67 με ολέθριες συνέπειες για τη χώρα του.  Λίγο πριν την καθοριστική καρδιακή προσβολή που υπέστη, ο Νάσερ κατάφερε το 1970 να φέρει γύρω απο το ίδιο τραπέζι κάποιους ηγέτες που κάποτε φαινόταν απίθανο οτι θα μπορέσουν να συναντηθούν: τον παλαιστίνιο Γιασερ Αραφάτ, τον οποίο είχε επικυρήξει ο Βασιλιάς Χουσέιν της Ιορδανίας που ήταν επίσης παρών, τον λίβυο Καντάφι, τον Φειζάλ, τους ηγέτες των εμιράτων.... Ο κυνισμός της πολιτικής σε όλο του το μεγαλείο, περιγραμμένος απο τον Ζιλμπέρ Ζινουέ.

Τετάρτη 26 Ιουνίου 2013

Ανάγκη για "πολιτιστικό συσίτιο"

Αφορμή για σκέψεις, μου έδωσε η πρόσφατη εκδήλωση στο Ηρώδειο, με τη βράβευση εκείνων  που κατάφεραν να βγάλουν απο τη λησμονιά και τη φθορά του χρόνου, μνημεία απο κάθε γωνιά της Ευρώπης, που συντηρήθηκαν και αναδείχθηκαν με τρόπο παραδειγματικό.


Τώρα που οι τελετές και οι φανφάρες τέλειωσαν, σκέφτεται κανείς, τί σημαίνει για το μέλλον, να συντηρείς το παρελθόν.  Πολλά σημαίνει, μα για πολλούς αυτά είναι πολυτέλειες και ψιλά γράμματα, γιατί η καθημερινότητα είναι σκληρή και άτεγκτη και τρώει την ψυχή των ανθρώπων της πόλης.  Μα δεν θα μπορούσε ο πολιτισμός να λειτουργήσει ως ίαση άραγε σήμερα; Αναρωτιέμαι πόσο καλύτερη θα ήταν η ζωή όλων αν το περιβάλλον ήταν πιο φιλικό.  Πιο παρήγορο. Πιο ζεστό.  Και μιας και τώρα διαθέτουμε και υπουργό Πολιτισμού, ας το σκεφθεί κι εκείνος...

Ενας τρόπος υπάρχει για να μη χαθεί η ψυχή της πόλης: Να μετατραπούν τα πολιτιστικά ιδρύματα, σε χώρους καθημερινότητας..  Να πάψουν τα μουσεία να είναι ταυτισμένα με το παλιό, με αυτό που φεύγει απο τη ζωή, που πεθαίνει. Με λίγα λόγια να μην περιορίζονται μόνον στην μέχρι σήμερα λειτουργία τους γύρω απο τον εκθεσιακό τους ρόλο, αλλά να ανοίξουν μια διάπλατη αγκαλιά προς την κοινωνία που δοκιμάζεται καθημερινά σε όλα τα επίπεδα.


Είναι εξίσου σημαντικό, για παράδειγμα, αυτό που κάποια μουσεία έχουν ήδη ξεκινήσει, να προσφέρουν δωρεάν (ή όχι;) δραστηριότητες για  παιδιά σε ώρες που οι γονείς εργάζονται.  Ή να δίνουν βήμα έκφρασης σε ηλικιωμένους που αναζητούν ευκαιρίες έκφρασης. Το να περιμένουν να περάσει απ 'εξω ο καταβεβλημένος απο τη ζέστη τουρίστας, που αναζητεί λίγη δροσιά καθώς τελειώνει το νεράκι στο πλαστικό μπουκάλι που κουβαλάει μαζί του, μάλλον δεν είναι λόγος ύπαρξης ενός χώρου πολιτισμού.
 
Αν τα πολιτιστικά ιδρύματα δεν καταφέρουν να γίνουν απαραίτητα  στην καθημερινότητα των ανθρώπων, αν δεν προσφέρουν στον πάγκο της Αθήνας το δικό τους "πολιτιστικό συσίτιο" ώστε οι ίδιοι όλοι μας εμείς να τα πιστέψουμε και να τα υποστηρίξουμε, τότε δεν προσφέρουν στην Ελλάδα της κρίσης.  Ο ρόλος τους άλλαξε.  Όλα άλλαξαν.  Ετσι κι αλλιώς οι κρατικές επιδοτήσεις μειώθηκαν, οι χορηγίες εξαφανίσθηκαν και σε λίγο, και οι υπάλληλοι θα είναι ..... είδος προς εξαφάνιση...

Αφού πια τίποτε δεν λειτουργεί όπως πριν, τότε και οι χώροι πολιτισμού πρέπει να αλλάξουν λειτουργία. Θα πρέπει να ανοίξουν προς την ίδια τη ζωή.  Να εξυπηρετούν τον επισκέπτη, με ό,τι σημαίνει αυτό. Ας είναι ευγενικοί και καταδεκτικοί.  Ας επικοινωνούν μαζί μας μέσω facebook η twitter.  Ας ανοίγουν βραδάκια στο κάτω-κάτω της γραφής, μιας και η βόλτα της νεολαίας σήμερα δεν περιλαμβάνει πλέον -για λόγους οικονομικούς- πάντα τρελές διασκεδάσεις και ποτά μέχρι πρωίας.  Έτσι κάνει κανείς όταν βρίσκεται σε κρίση.  Αναζητεί λύσεις.

Κυριακή 9 Ιουνίου 2013

Europa Nostra. Κληρονομιά και νεο αίμα

Δεν είναι ένα απλό πολιτιστικό event αυτό που διοργανώνεται στο Ηρώδειο την Κυριακή 16 Ιουνίου.  Είναι μια διπλή βράβευση που τιμά την ιστορική κληρονομιά, αλλά και ταυτόχρονα ενθαρρύνει το "νέο αίμα"  να δουλέψει για τη διατήρηση μιας περιουσίας ανυπολόγιστης αξίας, που -ακόμα τουλάχιστον- ανήκει στους Έλληνες.

Αυτό μαρτυρά η πρόσκληση σε παιδιά-μαθητές, του Πειραματικού Μουσικού Σχολείου Παλλήνης, να παίξουν μουσική απο τη σκηνή του Ηρωδείου πλάι στον Πλάθιντο Ντομίνγκο, τη Μαρία Φαραντούρη, τον Αλκίνοο Ιωαννίδη, το Διονύση Σαββόπουλο και άλλους καλλιτέχνες, για ένα σκοπό που στέκεται μακριά απο τη μίζερη πραγματικότητα.  Έτσι επιβεβαιώνεται η ρήση "το Μέσον είναι το Μήνυμα" με τον καλύτερο δυνατό τρόπο....
Η εκδήλωση που έχει τίτλο "Ανθρωπος και Φύσις.  Από τον Όμηρο στον Ελύτη" σκηνοθετείται απο την Λυδία Κονιόρδου και  θα πραγματοποιηθεί  στο πλαίσιο του επετειακού συνεδρίου της Europa Nostra  (13-16 Ιουνίου) με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και σε συνδιοργάνωση με την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και θα την παρακολουθήσουν, η  Επίτροπος  Εκπαίδευσης, Πολιτισμού, Πολυγλωσσίας και Νεολαίας, Ανδρούλα Βασιλείου καθώς και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Στην τελετή απονομής των Βραβείων Ευρωπαϊκής Πολιτισμικής Κληρονομιάς 2013, θα τιμηθεί (στην κατηγορία Συντήρηση) το κεντρικό κτίριο των Προπυλαίων της Ακρόπολης, αλλά και η Επιτροπή Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως με το Βραβείο Συνολικής Προσφοράς.  

Δεν είναι η πρώτη φορά που μαθητές Μουσικών Σχολείων συμμετέχουν σε μια τέτοια διοργάνωση και είναι σίγουρο οτι καμμιά άλλη εκπροσώπηση δεν θα ήταν πιο ουσιαστική και πιο εύστοχη, απο παιδιά 14-17 ετών που με τις νότες τους μπορούν να δείξουν οτι το αύριο δεν μπορεί να είναι τόσο μαύρο....

Καλό θα είναι οι κυβερνώντες μας να το σκεφτούν διπλά και τριπλά, και να μην αφήνουν αυτά τα ιδιαίτερα σχολεία στην τύχη τους, γιατί είναι πολύτιμες κυψέλες ανθρώπινου δυναμικού, πολλά υποσχόμενου για το μέλλον της χώρας...



Σάββατο 4 Μαΐου 2013

Τα τέρατα του λόφου βρίσκονται παντού

Διαβάζοντας τον τίτλο  "Τα Τέρατα του Λόφου" της Λότης Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου, αναρωτιέσαι δικαίως αν υπάρχουν πραγματικά τέρατα στις μέρες μας....  Φυσικά και υπάρχουν, απαντάς αμέσως μόλις διαβάζεις τις πρώτες κιόλας σελίδες της αγαπημένης συγγραφέως...

Είναι τα ίδια τέρατα των παραμυθιών και των ταινιών φρίκης, βαλμένα στη σημερινή εποχή.  Μια παρέα εφήβων βρίσκεται αντιμέτωπη με τα τέρατα που ζουν στη διπλανή πόρτα.  Ενα κορίτσι, που έτυχε να γίνει μάρτυρας ενός περιστατικού βίας, πέφτει στα χέρια τους και μια κοινωνία ολόκληρη μπαίνει σε μια περιπέτεια. 

Περιπέτεια , όχι μόνο για να σωθεί το κορίτσι, η Όλγα, αλλά για να σωθεί η ίδια η κοινωνία απο το πρόβλημα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.  Η Όλγα και η φίλη της η Ειρήνη είναι οι κεντρικές πρωταγωνίστριες που ζουν με τις οικογένειές τους το δράμα της απαγωγής και του κινδύνου.  Μα δεν είναι μόνες.  Μαζί τους είναι και κάποιοι "ξένοι".  Τί ξένοι? Ξένοι απο αυτούς που είναι γνήσιοι στόχοι της βίας και της μισαλλοδοξίας, μα και ξένοι απο αυτούς που η ομάδα των γιγαντόσωμων μαυροντυμένων σκίνχεντ με τα ξυρισμένα κεφάλια, δεν περιμένει...

"Τελικά υπάρχουν καλοί και κακοί παντού" μου έλεγε η δεκατετράχρονη Μ. που διάβασε το βιβλίο και μου εξηγούσε οτι οι διαχωριστικές γραμμές που έβαλαν κάποτε οι "μεγάλοι" ήταν λάθος μεγάλο... 

Το εφηβικό αυτό ανάγνωσμα της  Λότης Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου είναι μια πραγματική σημερινή εικόνα, ένα βιβλίο που καταπιάνεται με ρεαλισμό με το μεγάλο αυτό κοινωνικό πρόβλημα,και επειδή πολλοί απο τους ήρωες μας είναι γνώριμοι απο άλλα μυθιστορήματα της ίδιας συγγραφέως, σε βάζει πολύ γρήγορα στην ιστορία μολονότι τα πρόσωπα που εμπλέκονται είναι πολλά.  Τελικά σε κάνει να αναρωτιέσαι, πόσα τέτοια μεμονομένα περιστατικά θα ταλανίσουν την κοινωνία, για να σταματήσουν τα τέρατα να μισούν, να καίνε, ίσως και να δολοφονούν όποιον είναι διαφορετικός; 

Τετάρτη 3 Απριλίου 2013

Μέσο Εκφρασης, αλλά και Αλληλεγγύης, η Τέχνη

Το ερώτημα "πού είναι οι άνθρωποι της τέχνης και του πνεύματος, τώρα με την κρίση" αρχίζει και βρίσκει την απάντησή του.  Τριάντα δύο εικαστικοί δημιουργοί, απάντησαν στην έκκληση της Ελληνογερμανικής Αγωγής, που πήρε την πρωτοβουλία να δείξει με ενεργό τρόπο πώς γίνεται να βγούμε απο τη μιζέρια του Ευρωσκεπτικισμού και ίσως, να αναζητήσουμε λίγο πιο... πρωτότυπους τρόπους για την μερική αποπληρωμή του δυσβάσταχτου για τον έλληνα πολίτη, δημόσιου χρέους....

Οι έλληνες εικαστικοί κλήθηκαν να συμμετέχουν αφιλοκερδώς με έργα τους, τα οποία θα ενταχθούν στην επερχόμενη δημοπρασία ελληνικού ενδιαφέροντος του οίκου Bonhams στο Λονδίνο.  Τα έσοδα της πώλησης θα διατεθούν υπέρ της μείωσης του ελληνικού χρέους , μέσω της αγοράς κρατικών ομολόγων από τον μη Κυβερνητικό και μη Κερδοσκοπικό Οργανισμό GreeceDebtFree απο τη δευτερογενή αγορά.  Στη συνέχεια τα ομόλογα αυτά θα ακυρωθούν, ώστε να υπάρξει και η αντίστοχη (των εσόδων) μείωση του εθνικού χρέους. 


Δεν είναι πρώτη φορά που το συγκεκριμένο σχολείο, που έχει κλείσει μια πεντηκονταετία λειτουργίας και προσφοράς, διοργανώνει δρώμενα με αφορμή την τέχνη.  Όμως η αλήθεια είναι οτι  βρίσκεται σε μια δύσκολη και λεπτή θέση: καλείται να διδάξει στα Ελληνόπουλα όχι μόνο τη δική μας γλώσσα και παιδεία αλλά τον πολιτισμό ενός έθνους, για το οποίο οι διαθέσεις στην Ελλάδα δεν είναι και οι πλέον θετικές.  Άδικα ή δίκαια , αυτό δεν είναι της στιγμής.  Της στιγμής είναι όμως το καίριο ερώτημα της αλληλεγγύης, της συμπαράστασης, της ανάπτυξης εναλλακτικών τρόπων σκέψης και αντιμετώπισης της κρίσης, για τις επόμενες γενιές.  


Ετσι, η Ελληνογερμανική Αγωγή, σχολείο -με πλούσια πεπραγμένα σε εικαστικές δράσεις και όχι μόνο- αποφάσισε να διοργανώσει φέτος μια σειρά εκδηλώσεων για την Ευρώπη, την Ευρωπαϊκή Προοπτική της Ελλάδας αλλά και τη σχέση των νέων με την πολιτική και τις τέχνες. 

Ο πλειστηριασμός  θα πραγματοποιηθεί στις 24 Απριλίου στο Λονδίνο και o Οίκος επίσης συμβάλλει αφαιρώντας τις δικές του προμήθειες από την τιμή πώλησης. Το ελληνικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει από κοντά τα έργα σε μια ειδική εκδήλωση που θα γίνει στις 8 Απριλίου στις 12 μ. στην Image Gallery στο κτίριο επί της λεωφόρου Αμαλίας 36. Εκεί θα απευθύνουν χαιρετισμό ο υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών κ. Χρήστος Σταϊκούρας, ενώ για τα έργα τέχνης θα μιλήσει η ομότιμη Καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, κ. Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα.  Εχει ιδιαίτερη σημασία οτι τα περισσότερα έργα φιλοτεχνήθηκαν γι αυτό το σκοπό. 



Μάλιστα κάποιοι, περισσότερο πεπειραμένοι και ίσως μεγαλύτεροι σε ηλικία εικαστικοί έδωσαν τον τόνο όπως η γλύπτρια Νάτα Μελά που έφτιαξε το κεφάλι ενός ήρωα, «επειδή στην εποχή μας έχουμε ανάγκη από ήρωες». Ο Αλέκος Φασιανός, ο Παναγιώτης Τέτσης, ο Δημοσθένης Κοκκινίδης αλλά και πολλοί νεότεροι όπως ο Μανώλης Χάρος, η Μαρία Φιλοπούλου, ο Χρήστος Μποκόρος, ζωγράφισαν πίνακες στους οποίους σχολιάζουν με τον δικό τους τρόπο τη σημαντική συγκυρία για την Ελλάδα αλλά και την Ευρώπη με τοπία, μύθους, ελληνικές σημαίες. 


Συμμετέχουν επίσης Γιάννης Αδαμάκης, Κώστας Βαρώτσος, Αλέξης Βερούκας, Όπυ Ζούνη, Χρήστος Καρράς, Χάρης Λάμπερτ, Αφροδίτη Λίττη, Τάσος Μαντζαβίνος, Βαγγέλης Μουστάκας, Δημήτρης Μυταράς, Βάνα Ξένου, Θεόδωρος Παπαγιάννης, Άγγελος Παπαδημητρίου, Ιωάννης Παρμακέλλης, Φαίδων Πατρικαλάκις, Κωνσταντίνος Ράμμος, Γιώργος Ρόρρης, Εδουάρδος Σακαγιάν, Παύλος Σάμιος, Βασίλης Σολιδάκης, Σωτήρης Σόρογκας, Γιώργος Σταθόπουλος, Νίκος Στεφάνου,  Άννα Μαρία Τσακάλη, Γιώργος Χαδούλης.