Διαδρομές συναισθημάτων

Η τέχνη του να είσαι γονιός δεν σπουδάζεται και επειδή λένε οτι είναι και η δυσκολότερη, ποτέ δεν θεωρείς οτι τα ξέρεις όλα, όσα παιδιά και να έχεις κάνει, όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει.  Κι επειδή γονιό δεν σε κάνουν τα σχολεία και σε κάνουν τα παιδιά, ψάχνεσαι κι εσύ πάντοτε σαν παιδί να βρεις κάτι καινούργιο, κάτι διαφορετικό για την επόμενη φάση  -ηλικιακής εννοώ-  αυτής της μεγάλης τέχνης.

Διάβασα πρόσφατα τα "Παθήματα Γονέων" των εκδόσεων ΑΡΜΟΣ, που συνυπογράφουν οι Γ.Κισσας και Χ.Μιχαλοπούλου.   Έχει πάντοτε ενδιαφέρον ένας διάλογος με ψυχοθεραπευτές, γιατί δίνει ευκαιρίες για να ψάξεις παραμέσα και λίγο παραμέσα κάθε φορά.   Ακόμα κι αν στους διαλόγους δεν συμμετέχεις, είσαι δηλαδή ο τρίτος, ο ωτακουστής, ή ίσως και ο  παθητικός αναγνώστης, πάλι κάπου θα βρεις τα σημεία που κάτι έχουν να σου πουν.

Οι δύο συνυπογράφοντες λένε οτι η παράφραση του τίτλο απο "μαθήματα γονέων" σε "παθήματα γονέων" δεν είναι τυχαία. Στο οπισθόφυλλο τονίζουν οτι "ενώ οι πληροφορίες για την αναπτυξιακή πορεία των παιδιών είναι πολλές κι εύκολα προσβάσιμες, οι βιωματικές εμπειρίες των γονιών είναι πάντα προσωπικές" .  Με λίγα όγια λένε οτι απο την ώρα που το ζευγάρι ονειρεύεται ένα παιδί ξεκινά η διεργασία αναβίωσης της δικής του παιδικής ηλικίας.

Γι αυτό και στο βιβλιαράκι αυτό έχουν επιχειρήσει να καταγράψουν παθήματα γονέων που συμμετείχαν σε τέσσερεις συναντήσεις με ψυχολόγους - ψυχοθεραπευτές που δουλεύουν με γονείς και οικογένειες.  "Είναι μοναδικές και πολύτιμες προσωπικές καταθέσεις για την κατανόηση των παθών και διατρέχουν όλα τα αναπτυξιακά στάδια των παιδιών μέχρι την εφηβεία", λένε οι συνυπογράφοντες.

Δεν διαφωνώ οτι κάθε κατάθεση απο κομμάτια ζωής είναι σημαντική.  Βρήκα το κειμενάκι ενδιαφέρον στην προσπάθεια να παρουσιαστούν κάποια ψίγματα  που θα "υποψιάσουν" τους αναγνώστες-γονείς για το τί άβυσσος είναι η ψυχή ενός παιδιού, ή ενός εφήβου.  Γιατί μέσα στον ωκεανό της ψυχής αυτής, μόνο ψίγματα είναι αυτά που παρουσιάζονται.  Βεβαίως, κάθε προσπάθεια είναι θετική εάν το αποτέλεσμά της είναι να "υποψιαστεί" ο αναγνώστης για αυτό στο οποίο στοχεύει.

 Ιδιαιτέρως οι γονείς εφήβων, "αγωνίζονται" καθώς κοντά στα βλαστάρια τους αναβιώνουν τις δικές τους μνήμες «επί της ήβης». Όσο οι έφηβοι παλεύουν ανάμεσα στην πλήρη αυτονομία και την παλινδρόμηση στην εξάρτηση, τόσο οι γονείς διαπραγματεύονται τα δικά τους ανάλογα θέματα. Η εφηβεία αποτελεί αφ΄ εαυτής μια διακοπή της ήρεμης ανάπτυξης. Τι σημαίνει η ρήξη αυτή για τους γονείς; Πώς νιώθει ο γονιός για το νέο, σεξουαλικά ώριμο σώμα του παιδιού του, που αντικρίζει; Πώς επεξεργάζεται την αμφίθυμη στάση του εφήβου ως προς το πού ανήκει; Πόση επίγνωση έχει για την προέλευση του θυμού του/της όταν η έφηβη κόρη δεν τρώει; Αντέχει τη βία του παιδιού του;

Όμως, ειδικοί στον τομέα ψυχοθεραπευτικών μεθόδων, για τους οποίους δαπανά κανείς χρόνο ανάγνωσης -στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι και γονέας άρα ο χρόνος είναι ακόμη πιο αυστηρά περιορισμένος- δεν θα έπρεπε ίσως να σταθούν μόνον στην απλή καταγραφή διαλόγων.  Κι ούτε βεβαίως συνιστά συγγραφή, η απομαγνητοφώνηση διαλόγων με τους ενδιαφερόμενους γονείς.

Το πόνημα έχει να κάνει -το αναφέρει και στο εξώφυλλο- με τις συναισθηματικές διαδρομές των γονιών, καθώς τα παιδιά τους μεγαλώνουν.  Αν κάτι μένει στον αναγνώστη λοιπόν κυρίως είναι αυτό. Ότι η διαδρομή ειναι των γονεων.  Τα παιδιά θα τη διανύσουν έτσι κι αλλιώς γιατί θα μεγαλώσουν, αυτό είναι σίγουρο.  Το θέμα είναι να την διανύσουν και οι γονείς  , για να συμβάλουν στο μεγάλωμα αυτό, χωρίς να δράσουν κατασταλτικά στην αναπτυξιακή πορεία των παιδιών τους.  Ευχαριστώ λοιπόν, για το μήνυμα, αλλά έχοντας μάθει να διαβάζω βιβλία, ψάχνω μέσα τους κάτι περισσότερο απο αυτό που μου λένε οι τίτλοι και οι υπότιτλοι.  Εχω ανάγκη κάτι πιο βαθύ, κάτι όχι τόσο πρόχειρο, όπως η απλή καταγραφή μαγνητοφωνημένων διαλόγων.

Τα Κρυμμένα Σεντούκια του Αλή Πασά

Η περιέργεια παρασύρει τρία παιδιά σε μια περιπέτεια που τα οδηγεί βήμα-βήμα στην αναζήτηση ενός μυθικού θησαυρού. Χρόνια τώρα, εδώ που τα λέμε, πολλοί αναζητούν αυτό το θησαυρό, μα κανένας δεν έχει καταφέρει να τον ανακαλύψει.  
 Άραγε σκόνταψαν κι άλλοι πάνω στα σημάδια της Ιστορίας;

 Τα παιδιά ακολουθούν τη διαδρομή που έκαναν τα  «Κρυμμένα Σεντούκια του Αλή πασά» και κάνουν με φόντο την Ηπειρο, ένα ενδιαφέρον οδοιπορικό στο χώρο και στο χρόνο.

 

Πέντε-έξι λέξεις χαραγμένες σε πέτρα κι ένα μυστήριο γύρω από ένα κομπολόι, γίνονται αφορμή για να ξετυλιχθεί το κουβάρι της ιστορίας, που περνάει από την αρχαιότητα και φτάνει ως την εποχή της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας. 

Η Ιστορία μαγεύει τα τρία παιδιά, τα παίρνει από το χέρι για να περπατήσουν στο Κάστρο των Ιωαννίνων, τα βουτάει στα νερά της Λίμνης Παμβώτιδας, τα οδηγεί σε υπόγειες σπηλιές και αρχαίους τόπους, τους μαθαίνει τα μηνύματα της φύσης, τα ανεβάζει σε απόκρημνα βουνά, τα ταξιδεύει σε ολόκληρη την Ήπειρο και τους γνωρίζει από κοντά μυθικά πρόσωπα.

 Οι ανασκαφές που χρόνια τώρα συνεχίζονται για την ανακάλυψη του μυθικού θησαυρού του Αλή πασά, στα Γιάννενα και σε άλλους τόπους της Ελλάδας, μπορεί να μην έχουν σταματήσει, όμως οι τρεις φίλοι ανακαλύπτουν τελικά κάτι που κανένας χρυσοθήρας δεν φαντάστηκε ποτέ.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ, και ανήκει στη σειρά Λογοτεχνικές Εξερευνήσεις.

Διαβάστε τις πρώτες σελίδες του βιβλίου και μπείτε στην περιπέτεια...
  http://goo.gl/RUROPO

Μάθημα ήττας

...έτσι οι Πέρσες μαθαίνουν την καταστροφή του στόλου τους στη Σαλαμίνα

Άτοσσα (μητέρα Ξέρξη): Κι άπαρτη στέκει η Αθήνα ως τώρα;  
Αγγελιαφόρος: Άντρες σαν έχει, σίγουρο είναι κάστρο.
 Άτοσσα: Λέγε πώς έγινε η αρχή της ναυμαχίας; Πρώτοι ριχτήκαν οι Έλληνες, ή ο γιός μου περήφανος για τα καλά καράβια; ...............................  
Αγγελιαφόρος: Ολονυχτίς στη θάλασσα αρμενίζαν οι κυβερνήτες ξάγρυπνους κρατώντας τους ναύτες ................................ ξοπίσω ακολουθούσε ο άλλος στόλος
............................... και μια κραυγή μυριόστομη αντηχούσε:
"Εμπρός , παιδιά των Ελλήνων, λευτερώστε πατρίδα, τέκνα και γυναίκες, των θεών τα ιερά, τους τάφους των προγόνων, τώρα θα πολεμήσετε για όλα"

ΑΙΣΧΥΛΟΥ, ΠΕΡΣΑΙ :    Πρόκειται για το σπουδαιότερο αντιπολεμικό έργο του Αισχύλου και ίσως είναι η πρώτη τραγωδία που αντλεί τη θεματολογία της από ιστορικά γεγονότα (και μάλιστα μόνο κατά επτά χρόνια προγενέστερα από την παρουσίασή της στο κοινό): πραγματεύεται την οδύνη των Περσών όταν πληροφορούνται για τη συντριπτική ήττα τους στη Σαλαμίνα. Η πρωτοτυπία της έγκειται ακόμη σε ένα σημείο, οτι βλεπει την ιστορία απο την πλευρά του ηττημένου και όχι του νικητή. Όμως ο Αισχύλος δεν αποδίδει απλά τιμή στους νικητές παρουσιάζοντας λεπτομερειακά τον θρήνο του αντιπάλου των Ελλήνων. Αναλαμβάνοντας τον ρόλο του ιστορικού εξετάζει τα αίτια που οδήγησαν στο αποτέλεσμα, εκφράζοντας ένα διαχρονικό προβληματισμό που αφορά κυρίως στην ετερότητα και προειδοποιεί για τον κίνδυνο που ελλοχεύει οταν υποτιμάς τον «άλλο», την έπαρση, τη φιλοδοξία και την αλαζονεία της εξουσίας.....

Junk ζωές

Ο Μέλβιν Μπερτζες έχει ασχοληθεί πολύ με τα θέματα που απασχολούν τους εφήβους. Η επιλογή των θεμάτων του εστιάζει σε καταστάσεις που αφορούν τη ζωή των νέων στις ηλικίες απο 13 μέχρι και 19. Επεσε τελευταία στα χέρια μου το JUNK ένα ενδιαφέρον βιβλίο, όπως τα περισσότερα αυτού του συγγραφέα.

Πρόκειται για μια ρεαλιστική απεικόνιση της ζωής μιας ομάδας νέων ανθρώπων που είναι εξαρτημένοι από τα ναρκωτικά. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το 1998. Το JUNK έχει τιμηθεί με διάφορα διεθνή βραβεία,όπως απο τον Guardian, το Carnegie,ή το Whitbread, και, αφού οι βρετανικοί προβολείς στράφηκαν σε αυτό, μετά απο τις τιμητικές διακρίσεις που του δόθηκαν εσωτερικά, βγήκε απο τη Βρετανία και ταξίδεψε μεταφραζόμενο σε... 18 γλώσσες! Πού αλλού όμως η πολιτικη βιβλίου διαθέτει τέτοια παράδοση κι εμπειρία;

Η ιστορία είναι καλή αλλά οχι συγκλονιστική. Πρόκειται για την καθόλου πρωτότυπη φυγή μιας έφηβης και απο το σπίτι της, η οποία ακολουθώντας τον φίλο της που μόλις κι εκείνος έχει εγκαταλείψει την οικογένεια του, βρίσκεται να συζεί με μια παρέα νεαρών ναρκωμανών. Ο Μπέρτζες δείχνει τη μαστοριά του στην περιγραφή των χαρακτήρων, αλλά χάνει λίγο το λογαριασμό ως προς τον μεγάλο αριθμό προσώπων που χρησιμοποιεί. Εξαιρετικές επίσης είναι οι περιγραφές της κατάστασης που βιώνουν οι γονείς των παιδιών που έχουν φύγει απο τα σπίτια τους.

Στην ιστορία δρα ο ναρκωμανής που είναι θύμα, ο έμπορος, ο απατημένος, η ναρκωμανής πόρνη, το παιδί, ακόμη και η ναρκωμανής μητέρα... Ο καμβάς είναι πλήρης. Όταν όμως χρειάζεται να ανακαλέσει κάποιον απο τους χαρακτήρες στο τέλος, κάνει τον αναγνώστη να αναρωτιέται: άραγε αυτός ηταν ο καλύτερος απο τους άλλους; Μα ήταν κι άλλοι καλωσυνάτα θύματα που απλώς έπεσαν στη μεγάλη παγίδα. Μήπως η επιλογή του συγκεκριμένου σημαίνει κάτι άλλο; Οι παρέες των εξαρτημένων αναγκαστικά στη ζωή δεν μοιάζουν τόσο με ανοιχτή αγκαλιά που χώνει μέσα της τον κάθε περαστικό. Υπάρχει μια αγοραφοβία σε τέτοιες κοινωνίες, που οι ήρωες τους Μέρτζες δείχνουν να αγνοούν όταν γίνονται πολύ κοινωνικοί και φιλικοί. Σα να ξεφεύγουν για να ζήσουν τις κανονικές ζωές τους, με τα φλερτ, τα πάρτυ, τους έρωτες, τις σπουδες ... Απο την άλλη πλευρά πρέπει να παραδεχθεί κανείς το ρεαλισμό που διαπνέει το κείμενο. Η ηρωίδα κυριαρχείται στο τέλος απο το αίσθημα του φόβου πράγμα που την οδηγεί σε μια επιλογή μη αναμενόμενη. Να καταδώσει τους φίλους της. Υπάρχει τέλος και η επιλογή της απεξάρτησης που απειλείται πάντοτε, ως το τέλος, και ακόμα και μετά απο αυτό, όσο συνειδητή επιλογή και να έχει κάνει ο έφηβος να απεξαρτηθεί πλέον και να ξεκινήσει μια νέα ζωή...

Οι Times, στο παρελθόν, έχουν χαρακτηρίσει ως ένα από τα πιο "δυνατά ταλέντα" στο χώρο της λογοτεχνίας,. Στα βιβλία του καταπιάνεται με δύσκολα θέματα, όπως οι άστεγοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, η κακοποίηση ανηλίκων, η παγίδα της παραπλάνησης από μυστικιστικές οργανώσεις και τα ναρκωτικά. Αν και ξεκίνησε με τη δημοσιογραφία, ο Μπέρτζες ασχολείται αποκλειστικά πια με τη συγγραφή και ζει στο Μάντσεστερ. Εχει γράψει επίσης το "Η παράδοξη ζωή μιας έφηβης","Το πρόσωπο της Σάρα", "Η Κραυγή του Λυκου" και το γνωστό απο τον κινηματογράφο, "Μπίλλυ Έλλιοτ".

Συγγραφείς στους δρόμους

Το δικαίωμα τον φυλακισμένων, στην ...ανάγνωση είναι ένας μεγάλος  διάλογος που αναπτύσσεται αυτόν τον καιρό στο Ηνωμένο Βασίλειο.  Όσο κι αν ξενίζει τον έλληνα, ο οποίος δαπανά τη φαιά του ουσία προσπαθώντας να απαντήσει στα διλημματα που του στήνουν επιτηδίως οι κυβερνώντες αυτές τις πονηρές ημέρες, το θέμα απασχολεί ολοένα και περισσότερο τον κόσμο των διανοουμένων στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς γνωστοί συγγραφείς έχουν αντιδράσει σθεναρά στους κανονισμούς που έθεσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης τον προηγούμενο μήνα, για την απαγόρευση της αποστολής βιβλίων εντός των φυλακών !

"Οι κρατούμενοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στις βιβλιοθήκες", φωνάζουν συγγραφείς όπως η Carol Ann Duffy, ο Julian Barnes, ο Ian Mc Ewan, ο  Mark Haddon και ο Salman Rushdie που  ζητούν απο τον αρμόδιο υπουργό Chris Grayling να αποσύρει την απαγόρευση.  Κι εκείνος απο την πλευρά του τους απαντά οτι "είναι ασύλληπτο να εισέρχονται στις φυλακές ανεξέλεγκτα πακέτα", καθώς και οτι επιτρέπεται στους κρατούμενους "να έχουν πρόσβαση στις ίδιες βιβλιοθήκες των φυλακών, όπως έχουν και οι άλλοι πολίτες"

Η Εταιρεία Συγγραφέων και ο Πρόεδρός της Philip Pullman επιμένουν οτι οι νέοι κανονισμοί κάνουν απαγορευτικό να λαμβάνουν μικροπράγματα οι κρατούμενοι απο τις οικογένειές τους, και αυτό είναι κίνηση μάλλον εκδικητική και σίγουρα όχι σοφρωνιστική, καθώς ακυρώνει ακόμη και τις ρυθμίσεις που είχαν γίνει το 1999, για την ελεύθερη πρόσβαση των φυλακισμένων στις βιβλιοθήκες των φυλακών που τώρα έχουν καταρρεύσει.    Οι περισσότερες τέτοιες βιβλιοθήκες ανοίγουν μόνον για 45 λεπτά και , όπως επισημαίνουν, έχουν μεγάλες ελλείψεις, ή διαθέτουν βιβλία κατεστραμμένα και κακοδιατηρημένα.        

Στο διάλογο αυτό εκτός απο γνωστούς συγγραφείς, έχουν εμπλακεί πολίτες, φυλακισμένοι, υπουργεία,  και άρα το θέμα αφορά ένα μεγάλο μέρος του πολιτικού διαλόγου.....  Πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα , όπου ο πολιτικός διάλογος στα θέματα πολιτισμού είναι πράγμα ανύπαρκτο....

"Οι άνθρωποι που οδηγούνται στη φυλακή τιμωρούνται ήδη αρκετά με τη στέρηση της ελευθερίας τους.. Ας μην ψάχνουμε κι άλλους τρόπους να διευρύνουμε την τιμωρία τους .  Ας τους βοηθήσουμε να ενσωματωθούν στην κοινωνία.  Η ανάγνωστη μπορεί να βοηθήσει αυτήν την αποκατάσταση", επιχειρηματολογεί ο  Philip Pullman στην επιστολή που έστειλε πρόσφατα στον Υπουργό  ζητώντας συνάντηση.

Η Anne Sebba, συγγραφέας και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Εταιρείας Συγγραφέων θεωρεί οτι η κυβέρνηση έχει αποτύχει στην παροχή των κατάλληλων υπηρεσιών βιβλιοθηκονομίας στα σοφρωνιστικά ιδρύματα.  "Είναι αδύνατο να καταλάβουν γιατί οι συγγραφείς δίνουν απο το χρόνο τους και επισκέπτονται τους φυλακισμένους, πόσο σημαντικό είναι γι αυτούς εκεί μέσα να έχουν κανονική πρόσβαση σε καλά βιβλία, σε βιβλία όχι κατεστραμμένα, όχι έτοιμα προς καταστροφή, αλλά βιβλία που θα διάβαζε ο καθένας στην κοινωνία μας",  λέει και χαρακτηρίζει "απίστευτο σκάνδαλο" την απαγόρευση της κυβέρνησης.   Κάποιος που έχει περάσει απο φυλακή, είπε με νόημα, θα μπορούσε να τους πληροφορήσει πόσο σημαντικό είναι το διάβασμα, για την επανεισδοχή κάποιου στην κοινωνία του πολιτισμού.....