Τετάρτη, 24 Μαρτίου 2010

....πόσο επίκαιρος !



Ποιός είδε κράτος λιγοστό
σ’ όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξοδεύει
και πενήντα να μαζεύει;

Να τρέφει όλους τους αργούς,
νά’χει επτά Πρωθυπουργούς,
ταμείο δίχως χρήματα
και δόξης τόσα μνήματα;

Νά’χει κλητήρες για φρουρά
και να σε κλέβουν φανερά,
κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε
τον κλέφτη να γυρεύουνε;

Γ. Σουρής

Ο Γεώργιος Σουρής (2.2.1853 - 26.8.1919) ήταν ένας από τους σπουδαιότερους σατιρικούς ποιητές της νεότερης Ελλάδας, χαρακτηρίσθηκε μάλιστα ως «σύγχρονος Αριστοφάνης» αλλά και ως ''στιχοπλόκος''...

Γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου απο οικογένεια εύπορη και ο πατέρας του ήθελε να τον κάνει παπά. Όταν η οικογένειά του χρεοκόπησε, ο πατέρας του τον έστειλε υπάλληλο στο κατάστημα ενός θείου του σιτέμπορου στη Ρουμανία. Ο Σουρής βέβαια, που μόνο για έμπορος δεν έκανε, έγραφε κρυφά τους στίχους του στα κατάστιχα, εκεί δηλαδή που γράφαν τότε τα βερεσέδια, και όπως ήταν αναμενόμενο, μετά δύο μήνες αποχώρησε. Όταν ήλθε στην Αθήνα γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή. Δεν κατόρθωσε ωστόσο να πάρει πτυχίο λόγω οικονομικών προβλημάτων και για να βγάλει τον επιούσιο παρέδιδε μαθήματα και δημοσιογραφούσε.

Στις 2 Απριλίου 1883 έκανε την πρώτη του εκδοτική απόπειρα και έβγαλε το πρώτο φύλλο του «Ρωμηού», που ήταν μια έμμετρη εβδομαδιαία σατιρική εφημερίδα. Τον Αύγουστο έδωσε εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο, αλλά κόπηκε «μετά πολλών επαίνων», όπως σατιρίζει ο ίδιος, στη μετρική.

Ο «Ρωμηός» κυκλοφόρησε ως το 1918, λίγο πριν το θάνατο του Σουρή, για 36 χρόνια και 8 μήνες, σε 1.444 συνολικά τεύχη. Έγραψε και αρκετές έμμετρες κωμωδίες οι οποίες καυτηρίαζαν τα κακώς κείμενα της εποχής. Η επιτυχία της οφειλόταν προφανώς στην εξαιρετική ανάγκη της κοινωνίας να ''αντιδράσει'' με θετικό τρόπο στις δύσκολες μέρες που βίωνε.....

Με αφορμή την Εθνική Επέτειο, ας θυμηθούμε ένα σχετικό ποίημά του Γ.Σουρή

Οι Ήρωες
Μέσα σε βόλια κι οβίδων κρότους
έπεσαν νιάτα μες στον ανθό τους.
Πάνε λεβέντες, πάνε κορμιά
κι άγνωστα τα 'θαψαν στην ερημιά.

Κανείς δε ξέρει που τα 'χουν θάψει,
κανείς δε πήγε για να τα κλάψει,
κανείς δεν έκαψε γι' αυτά λιβάνι,
κανείς δεν έπλεξε γι' αυτά στεφάνι.

Ανώνυμ' ήρωες, άγνωστοι τάφοι,
κανένας όνομα σ' αυτούς δε γράφει,
μήτε το χώμα τους φιλούνε χείλη,
σταυρό δεν έχουνε μήτε καντήλι.

Μόνο μιας κόρης μαργαριτάρια
κυλούν σε τάφους που κάποια μέρα
θα γίνουν κόσμου προσκυνητάρια
και φάροι Νίκης για μια μητέρα
.

Ενθουσιάσθηκα όταν ανακάλυψα οτι ο Σουρής είναι ακόμη πιο επίκαιρος απο ότι νομίζουμε. Κάποιοι τον κατηγόρησαν οτι γράφει με τρόπο ''επιφανειακό''. Τί βάθος χρόνου έχει το πιο ''βαθύ'' αλήθεια; Εδώ, περιγράφει και το πώς βλέπει την.... Ευρώπη....

Ο Ρωμηός

Στον καφενέ από έξω σαν μπέης ξαπλωμένος,
του ηλίου τις ακτίνες αχόρταγα ρουφώ,
και στων εφημερίδων τα νέα βυθισμένος,
κανέναν δεν κοιτάζω, κανέναν δεν ψηφώ.

Σε μία καρέκλα τονα ποδάρι μου τεντώνω,
το άλλο σε μίαν άλλη, κι ολίγο παρεκεί
Αφήνω το καπέλο, και αρχινώ με τόνο
τους υπουργούς να βρίζω και την πολιτική.

Ψυχή μου! τί λιακάδα! τί ουρανός ! τί φύσις !
αχνίζει εμπροστά μου ο καϊμακλής καφές,
κι εγώ κατεμπνευσμένος για όλα φέρνω κρίσεις,
και μόνος μου τις βρίσκω μεγάλες και σοφές.

Βρίζω Εγγλέζους, Ρώσους, και όποιους άλλους θέλω,
και στρίβω το μουστάκι με αγέρωχο πολύ,
και μέσα στο θυμό μου κατά διαόλου στέλλω
τον ιδιον εαυτό μου, και γίνομαι σκυλί.

Φέρνω τον νούν στον Διάκο και εις τον Καραΐσκο,
κατενθουσιασμένος τα γένια μου μαδώ,
τον Ελληνα εις όλα ανώτερο τον βρίσκω,
κι επάνω στην καρέκλα χαρούμενος πηδώ.

Την φίλη μας Ευρώπη με πέντε φασκελώνω,
επάνω στο τραπέζι τον γρόθο μου κτυπώ…
εχύθη ο καφές μου , τα ρούχα μου λερώνω,
κι όσες βλαστήμιες ξέρω αρχίζω να τις πω.

Στον καφετζή ξεσπάω… φωτιά κι εκείνος παίρνει.
Αμέσως άνω κάτω του κάνω τον μπουφέ,
τον βρίζω και με βρίζει, τον δέρνω και με δέρνει,
και τέλος… δεν πληρώνω δεκάρα τον καφέ.




Ο Σουρής μπορεί να σε πιάσει απο το ένα χέρι και να σε ταξιδεύει, ενώ απο την άλλη πλευρά θα σε κρατά ο Εμπεδοκλής, ο Δημόκριτος,ο Ηράκλειτος,ο Πυθαγόρας, ή ο Πλάτωνας, ή ο Δον Ζουάν, ή ο Σαίξπηρ, ή ο παπάς της γειτονιάς ή ο φιλάργυρος έμπορος, ή ο φιλόδοξος βουλευτής που θέλει να γίνει πρωθυπουργός, ή και ο ίδιος ο πρωθυπουργός και μέσα απο ένα πνεύμα αρχέγονο, να φτιάχνει και να ξαναφτιάχνει γελώντας την ιστορία του ανθρώπου και της ύπαρξής του.

Χαρακτηριστική η πληθωρική και ταυτόχρονα απλή γραφίδα του, πάντα καλοπροαίρετα σχολίαζε το λαό, τους άρχοντες, τους Βασιλείς, τους γύρω του, μα και τον εαυτό του τον ίδιο.

Δεν ''σοβαρεύτηκε'' ούτε και το 1908 που προτάθηκε για το Νόμπελ. Στο σπίτι του σύχναζαν οι Κωστής Παλαμάς, Γιάννης Πολέμης, Γιώργος Δροσίνης, Αριστομένης Προβελέγγιος, Ζαχαρίας Παπαντωνίου και πολλοί άλλοι διανοητές. Να τι έγραψε σε μια από εκείνες τις συναντήσεις για τον ποιητή Κωστή Παλαμά:

Σε συμβουλεύω Κώστα μου,
αντί να γράφεις στίχους,
άρπαξε το κεφάλι σου
και χτύπα το στους τοίχους.

Και για κάτι μέρες σαν τις σημερινές που περνάμε, εκείνος έγραφε και περιέγραφε, και μάλλον πρέπει, ενεστώτα να χρησιμοποιώ, και να λέω, γράφει και περιγράφει:

Με εκλογές εν όψη

Βάρδα να δράσωμε κι' εμείς για τα... συμφεροντάκια μας,
Βάρδα να διορίσωμε και τα .... πατριωτάκια μας,
Βάρδα κι' εμείς να κόψωμε,
Βάρδα κι' εμείς να ράψωμε,
Κι' αυτούς που δεν χωνεύομε με μιας να τους προγράψωμε!
Και ... κίτρινα υβριστικά «πανιά» να ξεδιπλώσωμε,
Κι' έπειτα τις αρίδες μας στον... ίσκιο τους ν' απλώσωμε!

Κάτι ήξερε, να υποθέσω; Κάτι μας συμβουλεύει; Πάντως κάτι έχει να μας πει....

12 σχόλια:

Roadartist είπε...

Απίστευτος πραγματικά ο Σουρής...

IonnKorr είπε...

Ακόμη και ο Σουρής θα αναρωτιόταν! Τόσο πολύ σοβάρεψε ο Παραμυθότοπος?

IonnKorr είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
Μαιρη Σάββα είπε...

Αρτιστάκι ναι, ο Σουρής είναι ο ποιητής ο λαϊκός, ένα πρόσωπο που κρύβει ο καθένας μας μέσα του...

Μαιρη Σάββα είπε...

Τί να κάνει κι ο Παραμυθότοπος με αυτά που βλέπει γύρω του καλέ μου IonnKorr!

Στραβός είν' ο γιαλός,
ή στραβά αρμενίζουμε;
ιδού η απορία...

Πάντως ο Σουρής την δίνει την απάντηση στο τελευταίους στίχους της ανάρτησης....

Ανώνυμος είπε...

''Varda na drasoume ki emeis gia ta symferontakia mas...''
kala to eipe o Souris apo tote,
kai to kanoun praxi akoma
oi ellines kyvernontes...
Xristos

Μαιρη Σάββα είπε...

Και για τα ''κίτρινα πανιά'' έχεις να πεις κάτι;

Ανώνυμος είπε...

Alithino poly!
Den to eixa prosexei!
episis kai to allo einai monadiko
''ki eno aftoi se klevoune
ton kefti na gyrevoune''
Xristos

Γεφυριστές είπε...

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ!!
Σε φιλώ
Αλέκα

υ.γ.: Τελικά μήπως δεν είναι διαχρονικοί οι Έλληνες δημιουργοί αλλά η ράτσα παραμένει στάσιμη; Και δεν λέω στάσιμη στα αρχαία χρόνια γιατί και τότε τα ίδια κάναμε, αναφέρομαι πολύ πριν ...στους τροφοσυλλέκτες.

Μαιρη Σάββα είπε...

Τροφοσυλλέκτες τότε,
τροφοσυλλέκτες και τώρα
θα γίνουμε πάλι, αγαπητή μου Αλέκα...
Πίσω, πολύ πίσω.
Και κάτι άλλο: αρχίζω να αναζητώ ευθύς αμέσως τη σχέση διαχρονικότητας και στασιμότητας....
φιλώ σε

gpointofview είπε...

Είδα την φωτό του Σουρή και μπήκα...
Προσωπικά τον θεωρώ ίσως τον μεγαλύτερο Ελληνα ποιητή. Δυστυχώς λίγοι μπορούν να δουν κάτω από την κωμική επιφάνεια του τις διαχρονικές συμβουλές που έδινε το οξύτατό ου πνεύμα.
Εχω προσπαθήσει να τον μιμηθώ μεταφράζοντας έμμετρα τους ορνιθες στο
http://gpointsbeeze.blogspot.com/2007/04/1.html
επίσης έχω μεταγλωττίσει-διασκευάσει- επεκτείνει ένα θεατρικό του και εμπνευσθεί από αυτόν σε πολλά ποιήματά μου.
Θεωρώ από τα καλύτερα στιχάκια του τα παρακάτω που στιγμές-στιγμές με εκφράζουν πλήρως :

Δεν έχω κέφι για δουλειά
πάλι με δέρνει η τεμπελιά
και κάθομαι στο στρώμα

Νοιώθω το σώμα μου βαρύ
και όλη η γη δεν με χωρεί
κι' ο ουρανός ακόμα

κακά νομίζω τα καλά
και βλέπω μια στα χαμηλά
και μιά κοιτώ επάνω

Σ' αυτό τον κόσμο τον χαζό
αχ, να γινόταν να μη ζω
μα δίχως να πεθάνω !!!

Μαιρη Σάββα είπε...

Καλώς και πέρασες απο τα μέρη αυτά, gpointofview και χαίρομαι που άγγιξα μια πτυχή σου.
Αυτό το τελευταίο στιχάκι είναι κορυφαίο!!!
ευχαριστώ